Connect with us

Botë

SHBA-ja dhe Irani bëjnë marrëveshje për armëpushim dyjavor

Published

on

Presidenti amerikan, Donald Trump, tha se SHBA-ja ka pranuar një armëpushim dyjavor me Iranin, të ndërmjetësuar nga Pakistani, për t’u dhënë kohë palëve që të negociojnë një marrëveshje paqeje.

Trump, i cili më 7 prill paralajmëroi se “një qytetërim i tërë do të vdesë sonte” nëse Irani nuk bën marrëveshje, tha se ka marrë nga Teherani një propozim me 10 pika dhe se e konsideron atë një bazë të mirë për negociata.

Agjencia e lajmeve Tasnim, e afërt me forcat e Gardës Revolucionare Islamike të Iranit (IRGC), konfirmoi se është “vendosur” një armëpushim midis dy palëve, “me kushte të caktuara”.

Ajo nuk dha detaje shtesë, duke thënë se ato do të shpallen së shpejti.

Trump, gjithashtu, nuk dha detaje për propozimin iranian, por tha se marrëveshja varet nga lejimi i lëvizjes së lirë të anijeve në Ngushticën e Hormuzit – një rrugë shumë e rëndësishme për transportin e naftës dhe gazit.

“… pas kërkesës së tyre që unë t’i ndalja sulmet shkatërruese që ishin planifikuar për sonte ndaj Iranit, dhe me kusht që Republika Islamike e Iranit të pajtohet për hapjen E PLOTË, TË MENJËHERSHME dhe TË SIGURT të Ngushticës së Hormuzit, unë pranoj t’i pezulloj bombardimet dhe sulmet ndaj Iranit për një periudhë dyjavore”, shkroi Trump në rrjetet sociale.

Analistët e përshkruajnë këtë kusht si çelës të marrëveshjes, duke shtuar se stabiliteti i armëpushimit do të varet nga Teherani.

“Tani të gjithë sytë janë tek Irani, pasi presidenti e ka kushtëzuar armëpushimin me hapjen e Ngushticës nga ana e Iranit”, thotë për Radion Evropa e Lirë Alex Plitsas, bashkëpunëtor i lartë në Këshillin Atlantik dhe ish-zyrtar i Pentagonit.

Izraeli tha se e mbështet vendimin e Trumpit për t’i pezulluar sulmet kundër Iranit, por shtoi se “armëpushimi dyjavor nuk e përfshin Libanin”.

Anne Dreazen, nënkryetare e Qendrës për një Lindje të Mesme të Re pranë Komitetit Hebre Amerikan, thotë për Radion Evropa e Lirë se, ndonëse armëpushimi përfaqëson një “ulje taktike të tensioneve”, kushtet detare mbeten shumë të brishta.

Ajo thotë se, për shkak se kalimi vazhdon të koordinohet përmes ushtrisë iraniane, marrëveshja përfaqëson një “regjim të kontrolluar dhe të kushtëzuar të qasjes”, dhe jo një rikthim të vërtetë te normat ndërkombëtare.

“Në terma praktikë, Irani po ruan aftësinë për të rregulluar, kufizuar apo politizuar trafikun detar, duke e përdorur Ngushticën si mjet presioni, në vend që të rikthejë parimin e lundrimit të lirë”, thotë Dreazen.

Sipas saj, barra bie mbi Teheranin për të dëshmuar se është i gatshëm të “ndryshojë kurs”.

“Arsyeja për ta bërë këtë është se ne tashmë i kemi përmbushur dhe tejkaluar të gjitha objektivat ushtarake dhe jemi shumë larg një marrëveshjeje përfundimtare në lidhje me PAQEN afatgjate me Iranin dhe PAQEN në Lindjen e Mesme”, shtoi Trump.

Ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araqchi, shkroi në X se nëse sulmet kundër Iranit ndalen, forcat e armatosura iraniane do t’i ndërpresin sulmet e tyre kundër objektivave në të gjithë Lindjen e Mesme.

“Për një periudhë prej dy javësh, kalimi i sigurt nëpër Ngushticën e Hormuzit do të jetë i mundur nëpërmjet koordinimit me Forcat e Armatosura të Iranit dhe duke marrë në konsideratë kufizimet teknike”, tha ai.

Ky zhvillim pason paralajmërimet e Trumpit se Shtetet e Bashkuara do t’i sulmojnë termocentralet dhe urat e Iranit – deklarata që zyrtarët iranianë i përshkruan si kërcënime për ‘krime lufte’, edhe pse disa ekspertë të së drejtës ndërkombëtare i kontestuan këto vlerësime.

Ai vjen gjithashtu vetëm disa orë pasi sulmet ajrore të SHBA-së dhe Izraelit goditën vende të shumta në të gjithë Iranin, duke përfshirë infrastrukturën dhe ishullin strategjik, Harg.

Zyrtarë të lartë të administratës së Trumpit e cilësuan marrëveshjen si “një fitore”, ndërsa Jason Brodsky, drejtor i politikave në organizatën Të Bashkuar kundër Iranit, e përshkruan atë si “një pauzë taktike” nga ana e Shteteve të Bashkuara për të parë nëse Irani do t’i përmbahet marrëveshjes.

“Mendoj se presidenti Trump e ka ende opsionin e përshkallëzimit. Planet për sulm janë përgatitur. Kërcënimi i besueshëm ushtarak mbetet”, thotë ai për Radion Evropa e Lirë.

Paraprakisht kishte shqetësime globale për deklaratat e Trumpit për shkatërrimin e civilizimit iranian.

Papa Leoni, amerikan, e konsideroi këtë “vërtet të papranueshme”, ndërsa të tjerë paralajmëruan kundër sulmeve ndaj infrastrukturës civile.

Derisa konflikti, që filloi me sulmet ajrore amerikane dhe izraelite ndaj Iranit më 28 shkurt, vazhdonte, kishte pak shenja që palët ishin gati për kompromis, dhe propozimet e Uashingtonit dhe Teheranit rrallë përputheshin.

| Radio Evropa e Lirë

Botë

SHBA-ja pezullon terminet për viza për aplikantët në mbarë botën

Published

on

Administrata e presidentit amerikan, Donald Trump, ka pezulluar terminet për viza për aplikantët në mbarë botën.

Vendimi është pjesë e një fushate të vazhdueshme të Qeverisë amerikane për ashpërsimin e politikave të emigracionit gjatë mandatit të dytë të udhëheqësit republikan në Shtëpinë e Bardhë.

Një zëdhënës i Departamentit amerikan të Shtetit tha se ka nisur një iniciativë për trajnimin e stafit në të gjitha ambasadat dhe konsullatat amerikane në mbarë botën dhe se terminet për shërbimet e vizave do të përshtaten për t’iu mundësuar punonjësve pjesëmarrjen në trajnim.

Trump ka ndjekur një politikë për dëbimin e emigrantëve dhe ashpërsimin e politikave të emigracionit, e cila përfshin revokimin e vizave dhe vizës së njohur si Green Card, si dhe refuzimin e aplikimeve për një sërë arsyesh, përfshirë qëndrimet politike dhe protestat propalestineze kundër fushatës ushtarake të Izraelit, aleatit të SHBA-së, në Gazë.

Ai argumenton se kjo fushatë synon përmirësimin e sigurisë së brendshme. Megjithatë, masat e ndërmarra nga administrata amerikane janë përballur me disa pengesa ligjore.

Ditë më parë, një gjykatë në SHBA rrëzoi një vendim të administratës Trump që pezullonte lëshimin e vizave për migrantët nga 75 shtete – përfshirë nga Kosova – duke thënë se një politikë e tillë përbënte tejkalim të kompetencave ligjore të sekretarit amerikan të Shtetit, Marco Rubio.

Departamenti i Shtetit nuk dha detaje për trajnimin që do të realizojë apo edhe afatet se kur do të mbahet, vetëm tha se ky trajnim synon t’i ndihmojë zyrtarët konsullorë të përjashtojnë aplikantët që vlerësohet se mund të bëhen të varur nga përfitimet publike në SHBA, si dhe të sigurojë që vlerësimi i aplikantëve për viza të bëhet “në mënyrë gjithëpërfshirëse dhe të njëtrajtshme”.

Pezullimi i termineve për viza u raportua fillimisht nga Financial Times, që tha se aplikantët për viza imigruese që kishin intervista të caktuara në ambasadat dhe konsullatat amerikane kishin pranuar email-e ku njoftoheshin se takimet e tyre po riplanifikoheshin dhe se do të njoftoheshin më vonë për një datë të re.

Trump gjatë fushatës presidenciale për mandatin e dytë në Shtëpinë e Bardhë premtoi se do të dëbonte miliona migrantë pa dokumente dhe administrata e tij ka ndërmarrë një sërë veprimesh që kur ai u kthye në Shtëpinë e Bardhë, masa që synojnë përshpejtimin e dëbimeve dhe uljen e numrit të kalimeve të paligjshme kufitare.

| Radio Evropa e Lirë

Continue Reading

Botë

Srebrenica përkujton viktimat në 31-vjetorin e gjenocidit

Published

on

Në Qendrën Memoriale Potoçari në Srebrenicë, në 31-vjetorin e gjenocidit do të varrosen mbetjet mortore të dhjetë viktimave.

Viktima më e re është Senad Jusiq, i lindur në vitin 1975. Ai u zhduk në korrik të vitit 1995 në zonën e Bratuncit, ndërsa mbetjet e tij mortore u zhvarrosën në vitin 2022.

Viktima më e moshuar është Ramo Dautoviq, i lindur në vitin 1939, i cili u zhduk në zonën e Zvornikut.

Më 11 korrik, në mbarë Bosnje e Hercegovinën dhe në vende të ndryshme të botës po shënohet 31-vjetori i krimit më të rëndë të luftës në Evropë pas Luftës së Dytë Botërore, gjatë të cilit, në verën e vitit 1995, u vranë mbi 8.300 boshnjakë.

Në Serbi, ndërkaq, Vladimir Arsenijeviq, themelues i shoqatës Krokodil në Beogradi – që merret me programe kulturore, letrare dhe socio-politike – është rrahur mëngjesin e sotëm në prag të një ngjarjeje përkujtimore në kryeqytetin serb kushtuar 31-vjetorit të gjenocidit në Srebrenicë.

Gruaja e tij konfirmoi për Radion Evropa e Lirë se kjo ngjarje është anuluar. Ngjarja ishte organizuar nga OJQ, fondacione, artistë, të cilët synojnë ruajtjen e kujtesës për viktimat e gjenocidit.

Në Potoçari të Bosnjës pritet të marrin pjesë delegacione nga Bosnja dhe nga jashtë vendit, si dhe mijëra pjesëmarrës të Marshit të Paqes, të cilët për tri ditë ecën përgjatë rrugës nëpër të cilën të mbijetuarit u përpoqën të arratiseshin nga Srebrenica e rrethuar.

Më 9 korrik, në Nju Jork u mbajt një ceremoni përkujtimore në Asamblenë e Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara.

Sot, ditë zie është shpallur vetëm në entitetin e Federatës së Bosnje e Hercegovinës.

Deri më tani, në Qendrën Memoriale në Potoçari janë varrosur 6.772 viktima të gjenocidit të Srebrenicës, ndërsa rreth 250 të vrarë janë varrosur në vende të tjera, sipas kërkesës së familjeve të tyre. Mbi 1.000 persona nga Srebrenica dhe komunat përreth vazhdojnë të figurojnë të zhdukur.

Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë në vitin 2007 nxori një aktgjykim, në të cilin konstatoi se në korrik të vitit 1995, në Srebrenicë, e cila atëherë ishte zonë e mbrojtur e OKB-së, Ushtria e Republikës Sërpska kreu gjenocid.

Po e njëjta gjykatë e shpalli Serbinë përgjegjëse për mosparandalimin e gjenocidit dhe konstatoi se ajo kishte shkelur detyrimin për të ndëshkuar autorët e gjenocidit.

Para gjykatave të ndryshme, deri më tani më shumë se 50 persona janë dënuar me mbi 700 vjet burgim për gjenocid dhe krime lufte në Srebrenicë.

Me burgim të përjetshëm janë dënuar, ndër të tjerë, ish-presidenti i Republikës Sërpska, Radovan Karaxhiq, dhe komandanti i ushtrisë së këtij entiteti, Ratko Mlladiq.

| Radio Evropa e Lirë

Continue Reading

Botë

Evropa në valën e të nxehtit: Temperatura deri në 44°C

Published

on

Trembëdhjetë persona u mbytën gjatë fundjavës në Francë, duke notuar në zona të pambikëqyrura, në kushte të nxehtësisë ekstreme.

Kjo valë e të nxehtit pritet të bëhet edhe më e fortë nga sot, në shumë vende të Evropës, prandaj autoritetet kanë marrë masa të veçanta për mbrojtjen e njerëzve.

Shumë aktivitete në ambiente të hapura janë anuluar, disa shkolla janë mbyllur, ndërsa shumë punonjësve u është kërkuar të punojnë nga shtëpia.

Në Francë, 49 nga 96 rajonet janë vendosur nën alarmin e kuq për nxehtësinë.

Sipas shërbimit meteorologjik Meteo-France, temperaturat mund të arrijnë deri në 43 gradë Celsius në qytetin jugperëndimor Bordu dhe 39 gradë Celsius në Paris.

Qeveria u ka bërë thirrje qytetarëve që të mos freskohen në zona të pambikëqyrura, si liqenet dhe lumenjtë, pas mbytjeve të raportuara gjatë fundjavës – në mesin e tyre edhe një vajzë 13-vjeçare.

Rreth 845 shkolla janë mbyllur të hënën, për shkak të nxehtësisë, ndërsa 1.800 të tjera i kanë lejuar nxënësit të largohen më herët.

Në Belgjikë, temperaturat këtë javë pritet të jenë “më të nxehtat ndonjëherë”, paralajmëroi shefi i parashikimeve në institutin meteorologjik IRM, David Dehenauw.

Në Spanjë, meteorologët paralajmërojnë nxehtësi shumë të madhe si ditën ashtu edhe natën, deri të mërkurën, me temperatura deri në 44 gradë Celsius.

Ata thonë se kjo është 5 deri në 10 gradë më shumë se normalja për këtë periudhë.

Në Portugali, temperaturat janë mbi mesataren, ndërsa në disa zona ato po u afrohen rekordeve të mëparshme.

Në Britani është dhënë paralajmërim për nxehtësi ekstreme, me temperatura që mund të kalojnë 35 gradë Celsius.

Ekspertët thonë se rekordet e nxehtësisë në Britani për muajin qershor pritet të thyhen.

Në Republikën Çeke dhe në pjesë të tjera të Evropës Qendrore, temperaturat janë gjithashtu mbi mesataren për këtë periudhë.

Në shumicën e vendeve të Ballkanit, situata është e ngjashme me pjesën tjetër të Evropës: temperatura të larta dhe valë e fortë nxehtësie, me disa dallime nga vendi në vend.

Kjo valë e të nxehtit është e dyta radhazi brenda dy muajve, pas një periudhe të pazakontë të nxehtë në maj.

Shkencëtarët thonë se valët e përsëritura të të nxehtit janë një shenjë e qartë e ngrohjes globale dhe paralajmërojnë se ato do të bëhen më të shpeshta, më të gjata dhe më të forta.

| Radio Evropa e Lirë

Continue Reading

Trending