Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, përsëriti kërcënimin e tij për të shkatërruar termocentralet dhe urat e Iranit, nëse ky i fundit nuk bën marrëveshje për t’i dhënë fund luftës dhe për të hapur Ngushticën e Hormuzit.

Trump paralajmëroi se Irani mund të “shkatërohet brenda një nate”.

Duke folur më 6 prill në një konferencë për media në Shtëpinë e Bardhë, së bashku me sekretarin e Mbrojtjes, Pete Hegseth, kryetarin e Shtabit të Përgjithshëm, Dan Caine, dhe drejtorin e CIA-s, John Ratcliffe, Trump e përshkroi momentin si një pikë vendimtare në një konflikt që po përshkallëzohet shpejt.

“I gjithë vendi mund të shkatërrohet brenda një nate dhe ajo natë mund të jetë nesër”, tha Trump, duke kujtuar afatin e 7 prillit që i ka vënë Iranit për t’i përmbushur kërkesat e SHBA-së.

“Kjo është një periudhë kritike. Ata kanë kohë deri nesër, në orën tetë”, tha Trump.

Teherani dha pak shenja të zmbrapsjes.

Më herët gjatë ditës, zyrtarët iranianë hodhën poshtë një propozim armëpushimi prej 15 pikash nga Uashingtoni, ndërsa luftimet me Izraelin i intensifikuan gjatë natës.

Trump tha se nuk mund ta diskutonte propozimin, por theksoi se Uashingtoni ka “një pjesëmarrës aktiv dhe të gatshëm në anën tjetër” të negociatave.

I pyetur nëse është i shqetësuar se bombardimi i termocentraleve dhe urave do të shihej si krim lufte, Trump tha: “Jo. Shpresoj të mos më duhet ta bëj”.

E ashtuquajtura Komandë e Përbashkët Ushtarake e Iranit – organi që koordinon operacionet midis Korpusit të Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) dhe ushtrisë së rregullt – i përshkroi komentet e presidentit amerikan si “retorikë e vrazhdë dhe arrogante”, raportoi mediumi Nour News, duke cituar një deklaratë të kësaj komande.

Konferenca e Trumpit nisi me atë që ai e përshkroi si një mision “shumë historik” shpëtimi: nxjerrjen e dy ushtarakëve amerikanë, aeroplani luftarak F-15 i të cilëve u rrëzua mbi territorin e Iranit.

Sipas Trumpit dhe udhëheqjes së tij ushtarake, operacioni përfshiu një angazhim masiv me mbi 150 avionë – përfshirë bombardues, avionë luftarakë, cisterna për furnizim me karburante dhe njësi shpëtimi – që vepruan nën zjarrin e madh të armikut.

“Nuk lëmë asnjë amerikan pas. Mund të kishim përfunduar me 100 të vdekur”, tha ai.

Një nga pilotët e rrëzuar, i plagosur rëndë, mbijetoi gati 48 orë pas vijave të armikut, duke e shmangur kapjen në terrenin e kontrolluar nga Korpusi i Gardës Revolucionare Islamike të Iranit.

Trump tregoi se si piloti “u ngjit në shkëmbinj, mjaft i gjakosur”, ndërsa trajtonte vetë plagët e tij dhe njëkohësisht transmetonte vendndodhjen.

Gjenerali Caine tregoi se operacioni i shpëtimit ishte mbuluar nga një “armadë ajrore”, ndërsa Ratcliffe shtoi se misioni bëri një “fushatë mashtruese” për të ngatërruar forcat iraniane që po e ndiqnin pilotin.

“Ishte garë kundër kohës”, tha Ratcliffe, duke vënë në dukje përdorimin si të inteligjencës njerëzore, ashtu edhe të teknologjive të përparuara të mbikëqyrjes.

Analistët ushtarakë thonë se operacioni veçohet për kompleksitetin e tij.

Duke folur për Radion Evropa e Lirë, gjenerallejtënanti në pension i Forcave Ajrore të SHBA-së, David A. Deptula, e përshkruan atë si një shpëtim të rrallë luftarak dhe shumë dinamik.

“Kjo përfshiu një operacion të rimëkëmbjes në thellësi brenda territorit armiqësor iranian, vendndodhjen e pasigurt të të mbijetuarit, ndjekjen nga armiku, terrenin malor dhe adaptimin në kohë reale me sulmet”, thotë ai.

Sipas tij, misionet e tilla kërkojnë koordinim midis inteligjencës, fuqisë ajrore dhe komunikimeve, ndërsa sinjalizojnë si aftësinë e SHBA-së, ashtu edhe rreziqet e vazhdueshme të operimit mbi Iran.

Gjatë konferencës në Shtëpinë e Bardhë, Trump zbuloi se jo të gjithë zyrtarët ushtarakë e mbështetën misionin e shpëtimit – disa shprehën shqetësime për rrezikun e dërgimit të qindra ushtarëve në territorin iranian, i cili vazhdon të jetë shumë i mbrojtur.

“Zakonisht nuk bëhet… Qindra njerëz mund të ishin vrarë”, tha Trump.

Pavarësisht këtyre kundërshtimeve, ai tha se personalisht e miratoi operacionin, duke e përshkruar rezultatin – pa viktima – si “pothuajse të pamundur”.

Ultimatumi dhe përshkallëzimi

Paralajmërimi i Trumpit fokusohet te kontrolli i Iranit mbi Ngushticën e Hormuzit – një pikë kyç për dërgesat globale të naftës.

Sipas tij, edhe ndërprerjet e kufizuara të lundrimit – si me anë të vendosjes së minave detare – mund ta paralizojnë transportin ndërkombëtar detar.

Ndërsa tha se forcat amerikane kanë neutralizuar në masë të madhe forcat detare dhe ajrore të Iranit, Trump pranoi se kërcënime ka.

“Mjafton vetëm një terrorist me një kamion dhe një minierë uji”, tha Trump, duke vënë në dukje cenueshmërinë e trafikut detar.

Pavarësisht retorikës së ashpër, Trump shtoi se negociatat janë duke vazhduar “me mirëbesim”.

“Ata do të donin të bënin marrëveshje”, tha ai, por nuk dha hollësi.

Duke iu referuar komunikimeve të përgjuara, Trump përsëriti se shumë iranianë i mbështesin sulmet e SHBA-së si “një rrugë drejt lirisë”.

“Ata po thonë, ‘Ju lutem, vazhdojini bombardimet’”, tha Trump, duke shtuar se civilët janë të gatshëm t’i përballojnë vështirësitë për të rrëzuar regjimin.

Në të njëjtën kohë, ai pranoi edhe rreziqet me të cilat përballen protestuesit iranianë, duke kujtuar goditjet e forcave të sigurisë kundër tyre.

“Unë, në fakt, u them atyre të mos dalin. Nuk është çështje trimërie – është inteligjencë”, tha Trump, duke përmendur ekzekutimet dhe shtypjen – përfshirë vrasjen e protestuesve dhe disidentëve – për të justifikuar qëndrimin e tij të ashpër kundër Teheranit.

Trump shfrytëzoi konferencën edhe për të kërcënuar një gazetar që raportoi detaje për pilotin e bllokuar, para se misioni i shpëtimit të përfundonte.

“Do t’i themi: ‘Siguria kombëtare – dorëzohuni ose shkoni në burg’”, tha Trump, duke iu referuar burimit të rrjedhjes së informacionit.

Ai argumentoi se publikimi i informacionit mund të kishte paralajmëruar forcat iraniane dhe të kishte komplikuar operacionin, por nuk e përmendi emrin e medias së përfshirë.

Këto zhvillime vijnë ndërsa konflikti vazhdon të përshkallëzohet në të gjithë rajonin.

Izraeli njoftoi se ka goditur objektiva kyç iraniane gjatë natës, përfshirë infrastrukturën energjetike, ndërsa Irani, në përgjigje, nisi sulme të reja.

Mediat shtetërore iraniane raportuan më 6 prill se të paktën 19 persona humbën jetën dhe 20 u plagosën nga sulmet ajrore amerikane dhe izraelite pranë Teheranit.

| Radio Evropa e Lirë

Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, ka thënë të hënën se ka “mundësi shumë serioze” për të arritur marrëveshje me Teheranin, pasi tregoi se SHBA-ja dhe Irani zhvilluan bisedime gjatë fundjavës, gjë që e shtyu atë t’i pezullojë sulmet ndaj infrastrukturës energjetike iraniane për pesë ditë.

Duke folur për gazetarët para se të hipte në avionin Air Force One më 23 mars, Trump tha se i dërguari special, Steve Witkoff, dhe dhëndri i tij, Jared Kushner, janë përfshirë në bisedimet e nisura nga Irani.

Ai tha se bisedimet po zhvillohen me një lider “të lartë” iranian – por jo me udhëheqësin suprem Mojtaba Khamenei – dhe se në to janë arritur “pika të rëndësishme të marrëveshjes”.

Zyrtarët dhe mediat shtetërore të lidhura me Iranin e kanë mohuar menjëherë se po zhvillohen bisedime të tilla.

Agjencitë e lajmeve Tasnim dhe Fars, të dyja të afërta me Korpusin e Gardës Revolucionare Islamike (IRGC), cituan burime që thanë se “nuk po zhvillohen bisedime”, as drejtpërdrejt dhe as tërthorazi, midis Teheranit dhe Uashingtonit.

Ndërkohë, Omani po “punon shumë për të vendosur masa të sigurta kalimi për Ngushticën e Hormuzit”, tha ministri i Jashtëm i vendit, Badr al-Busaidi, në rrjetet sociale pak para se Trump të deklaronte se Shtetet e Bashkuara kishin zhvilluar “bisedime frytdhënëse” për t’i dhënë fund luftës.

“Bazuar në tonin dhe përmbajtjen e këtyre bisedimeve të thella, të detajuara dhe frytdhënëse, të cilat do të vazhdojnë gjatë gjithë javës, kam udhëzuar Departamentin e Luftës që ta shtyjë çdo sulm ushtarak ndaj centraleve dhe infrastrukturës energjetike iraniane për një periudhë pesëditore,” tha Trump në një postim në rrjetet sociale më 23 mars, duke shtuar se pezullimi varet nga suksesi i bisedimeve.

Nuk ka pasur njoftime paraprake se po zhvilloheshin bisedime midis Uashingtonit dhe Teheranit.

Ndërkohë, Izraeli – i cili tha menjëherë pas njoftimit të Trumpit se po kryente sulme ajrore në Iranin qendror – nuk ka komentuar publikisht.

“Ne kemi eliminuar fazën e parë të udhëheqjes, fazën e dytë dhe në masë të madhe fazën e tretë. Por, po merremi me njeriun që unë besoj se është më i respektuari dhe lideri”, tha Trump për gazetarët.

“Ne nuk duam pasurim [të uraniumit], por gjithashtu duam uranium të pasuruar”, shtoi ai.

Afati për Ngushticën e Hormuzit

Të shtunën, Trump e kishte paralajmëruar Iranin se centralet e tij elektrike do të shkatërroheshin nëse Teherani nuk do ta “hapte plotësisht” Ngushticën e Hormuzit për të gjithë transportin detar brenda 48 orësh.

Trump e caktoi afatin deri të hënën rreth mesnatës.

Paralajmërimi i tij nxiti kërcënime për kundërpërgjigje nga Garda Revolucionare e Iranit, e cila në një deklaratë të hënën tha se do t’i sulmonte centralet elektrike të Izraelit dhe ato që i furnizojnë bazat amerikane në rajonin e Gjirit, nëse Trump do ta zbatonte kërcënimin e tij për ta “shkatërruar plotësisht” rrjetin energjetik të Iranit.

Ndërsa, Mohammad Baqer Qalibaf, kryetar i Parlamentit iranian, paralajmëroi se “menjëherë pas shënjestrimit të centraleve elektrike dhe infrastrukturës në vendin tonë, infrastruktura jetike, si dhe infrastruktura energjetike dhe e naftës në të gjithë rajonin, do të konsiderohen objektiva legjitime dhe do të shkatërrohen në mënyrë përherë”.

Më shumë se 3.000 njerëz janë vrarë në luftën që SHBA-ja dhe Izraeli e nisën më 28 shkurt, sipas grupit iranian për të drejtat e njeriut, HRANA.

Lufta ka tronditur tregjet, ka rritur kostot e karburantit, ka nxitur frikë për inflacion global dhe ka lëkundur aleancën perëndimore të pasluftës.

Kërcënimi për sulme ndaj rrjeteve elektrike në Gjirin Persik ka rritur frikën për ndërprerje të mëdha në procesin e shkripëzimit të ujit për pije dhe ka trazuar edhe më shumë tregjet e naftës.

| Radio Evropa e Lirë

Forcat Mbrojtëse të Izraelit (IDF) thanë se kanë vrarë zëvendësministrin e inteligjencës së Iranit për çështjet e Izraelit, Sayed Yahya Hamidi.

Jalal Pour Hossein, udhëheqës i divizionit të spiunazhit në Ministrinë e Inteligjencës, u vra gjithashtu, së bashku me “zyrtarë të tjerë të regjimit”, thuhet në njoftim.

Detaje se si, kur ose ku u vranë nuk jepen.

Por, shtohet se selia e Ministrisë së Inteligjencës në Teheran u godit “pak kohë më parë”.

| Radio Evropa e Lirë