Connect with us

Verified

VERIFIED – Lajmet e rreme sfidojnë qeverisjen lokale – Episodi 6

Published

on

Raportimi për mënyrën e qeverisjes qendrore e lokale kërkon përgjegjësi të bazuar mbi të vërteta të palëkundshme. Pushteti komunal përballet me një mal lajmesh të rreme, që nuk sfidojnë vetëm autoritetin e kryetarëve të zgjedhur demokratikisht, por edhe krijojnë huti në mesin e qytetarëve të shoqërisë kosovare, të lidhur ngushtë me platforma sociale. Aty, ku bëhet lufta e madhe e fjalëve me të vërteta e të pavërteta të qëllimshme. Lajmet e rreme po cenojnë demokracinë lokale.

Ardian Gjini – Kryetar i Gjakovës:

“Patjetër që ka rrethana në të cilat gjendemi dhe që duhet me u marrë me to, veç po ju tregoj diçka: fake news ka pasë prejse ekziston njerëzimi. Tash, problemi me fake news sot është se i ka mbërri përmasat e rrjeteve sociale, masmediave, që domethënë se depërton shpejt dhe gjithkund, që është më sfiduese, mirëpo në shoqërinë tonë thashetheme, gënjeshtra dhe të pavërteta për dikë janë thënë edhe gojë më gojë gjithmonë. Tash është e vërtetë se është më sfiduese për shkak se merr përmasa pothuajse nacionale një fake news dhe zakonisht është më zor me luftu një lajm të pavërtetë kur e merr dheun sesa me ba diçka tjetër. Domethanë është sfiduese, është sfiduese për demokracinë, është sfiduese për punën e njerëzve dhe ndikon edhe në marrëdhëniet e njerëzve. Domethënë, kur shohim shpesh mllef dhe kacafytje, nëse gërmojmë pak ma thellë kemi me pa se ka nisë me një fake news, ose me një të pavërtetë dhe atëherë njerëzit ballafaqohen me tema, me të cilat njerëzit as në kushte ideale nuk duhet me u ballafaqu. Domethënë na kemi problem me vendosje të premisave të vërtetave edhe kur debatojnë në televizion, edhe kur debatojnë në parlament, edhe kur debatojmë mes vete, domethënë fake news e ka shkatërru këtë që të debatojnë racionalisht edhe për ose kundër një çështjeje për shkak se premisat bazë të asaj që është e vërtetë ose jo, i kemi të çoroditne.

Ardian Gjini – Kryetar i Gjakovës

Shaqir Totaj – Kryetar i Prizrenit:

Duke qenë se po jetojmë në një botë virtuale, ku ballafaqohemi me rezultatet, por edhe me pasojat e zhvillimit të shpejtë të teknologjisë, pak a shumë është bë si standard krijimi i lajmeve të rrejshme, apo lajmeve fake si i thonë, dhe oponentët politikë duke qenë jokorrektë, se Vetëvendosja karakterizohet me jokorrektësi, nuk kanë hezitu me kriju lajme të rreme, edhe me ja fut kot. Së pari kanë fillur me gjëra që nuk janë të vërteta, që nuk iu kanë dhezë, dhe kanë fillu me trillu gjana, me imagjinu palidhje dhe njeriu normal që kaniherë edhe e ninë veten keq. Mirëpo, në asi raste, reagimet e mia dhe të ekipit tim kanë qenë racionale e joemocionale, sepse reagimet emocionale ua mundësojnë atyre me i arrit qëllimet e veta, edhe ia mundësojnë edhe me na qitë keq. Kur jemi ballafaqu me lajme të tilla, së pari e kemi analizu a është, apo nuk është e vërtetë – zakonisht lajmet e tilla nuk janë të vërteta, sepse vetë fjala fake është e rreme – pastaj e kemi vlerësu a ia vlen, apo nuk ia vlen me reagu, pastaj nëse ia vlen me reagu, në çfarë forme duhet me reagu. Por, po e them edhe njëherë, Vetëvendosja kryesisht në skenën politike kosovare shërbehet me kësi metoda, sepse tenton të manipulojë opinionin publik, por fatmirësisht unë jam i lindun, i rritun, qytetar i vjetër i Prizrenit, jam marrë me shumë aktivitete dhe fatmirësisht qytetarët e Prizrenit më njohin, kështu që nuk iu ka dhezë, sepse përndryshe sikur t’iu kish dhezë, nashta nuk do t’i kishim fitu zgjedhjet.

Shaqir Totaj – Kryetar i Prizrenit

Qemajl Aliu – Kryetar i Shtimes:

Unë nuk mendoj se ka pasur kandidat, e pastaj edhe kryetar komune që ka qenë më i shënjestruar i goditjeve të fake newsave, por edhe i vendosjes së nofkave. Gjatë fushatës më është bërë pikërisht me këto adresat, portaleve fake, por edhe adresave personale fake në rrjetet sociale, ku është goditja goxha shumë nën brez, deri në pikën ku ku unë nuk kam mujtë me imagjinu të goditet figura ime, familja ime, bashkëshortja ime deri në pikat që me vu në dyshim edhe kredibilitetin edhe moral, edhe kombëtar timin. Mendoj se njerëzit që ma kanë njohur, e kanë ditur dhe ndoshta pikërisht kjo e ka bërë edhe efektin e kundërt. Edhe beso se në disa raste unë mendoj se edhe më kanë ndihmu me kundërefekt, sepse për hir të së vërtetës ne jemi komunë e vogël, edhe jemi aq sa me njoftë njëri-tjetrin në aspektin e temave të mëdha dhe unë personalisht vij prej një familje me kontribut të çmuar edhe kombëtar, edhe profesional dhe ato tema që kanë dashur të më vishen nuk kanë të bëjnë fare. Madje, kjo ka ngjallur edhe kundërefekt te shumë njerëz që më kanë njohur edhe nga afër.  

Qemajl Aliu – Kryetar i Shtimes

Në të vërtetë, tre prej kryetarëve të intervistuar të komunave ndryshme të Kosovës janë përballur me lajme të rreme e fushata dezinformimi edhe gjatë fushatave zgjedhore.

Shaqir Totaj – Kryetar i Prizrenit:

Kur të ka lajme tepër të rreme, ku pasojat mund të jenë shumë të mëdha, ne natyrisht se analizojnë mundësinë e demantimit. Edhe demantimi zakonisht bëhet me prezantimin e fakteve, në mënyrë që me tregu edhe realitetin, edhe të vërtetën, edhe me demasku atë tentativë të atij personi, apo atij grupacioni politik, apo individi, kushdo që do me ba atë punë. Ka pasur edhe asi raste, mirëpo më shumë i shohim si një tentativë e nivelit shumë të ulët që më shumë vjen nga dëshpërimi, apo nga pamundësia që ndryshe me u ballafaqu me ne, mirëpo… në shumicën e rasteve nuk u japim publicitet shumë të madh, mirëpo kur atakohemi me të pavërtetë kur ka raste, zakonisht e prezantojmë realitetin ashtu qysh është dhe ia lamë qytetarëve le ta vlerësojnë ata vetë.

Qemajl Aliu – Kryetar i Shtimes:

Po gjatë fushatës na jemi ballafaqu shumë, siç e dini, mirëpo ne jemi munduar nëpërmjet kontakteve që i kemi pasur direkte në publik me i demantu, herë pas here kemi dalë edhe me disa tekste në faqen time zyrtare, e kemi demantu atë që është thënë, por edhe në studiu televizive ku kam marrë pjesë gjatë debateve politike që i kemi pasë, si me thanë, gjatë fushatës. Pas marrjes së detyrës së nuk jemi shqetësu aq shumë, sepse e kuptuan qëllimin dhe gjendjen e vërtetë reale të këtyre edhe portaleve, por edhe profileve fake dhe nuk është se jemi fokusu shumë me u marrë me to.. Jemi marrë me to kryesisht kur përbaltja ka qenë tepër e madhe për tema që ne jemi detyru me dalë përmes argumenteve dhe kundërargumenteve. Disa herë i kemi adresuar te Komisioni i Pavarur për Media, por edhe te Këshilli për Media të Shkruara, poashtu kemi ba edhe denoncim në Stacionin policor në Shtime, fatkeqësisht nuk është se ka pasë ndonjë efikasitet, ashtu sikur edhe e ka meritu edhe tema. Zakonisht, në Komisionin e Pavarur për Media dhe në Këshillin për Media të Shkruara, ne kemi bërë ankesa kur këto media janë edhe legale – se fatkeqësisht përveç këtyre fake newsave dhe lajmeve fake, ka edhe media që kanë adresë, që kanë emër, që janë të regjistruara, e që shpeshherë influencohen nga këto fake news, edhe e marrin edhe si të vërtetë – por fatkeqësisht nuk ka pasur rezultate as nga këto këshille, por as nga Stacioni policor në Shtime.

Ardian Gjini – Kryetar i Gjakovës:

Pavarësisht se unë bëj pjesë në grupin e njerëzve  beson seqë në Kosovë ka politikanë të ndershëm, të cilët me nder e marrin punën e tyre, të zgjedhur në cilindo nivel, qoftë në nivelin lokal, apo nacional, përcepcioni global është se politikanët janë oportunistë, dhe për shkak të atij përcepcioni ne nuk guxojmë me ia dhanë vetes rolin me luftu fake newsin si fenomen në përgjithësi. Nuk guxojmë se nuk është kredibile, na duhet me gjet rrugë që është kredibile. Kjo është arsyeja se pse në demokracia janë jetike media e lirë dhe shoqëria civile. Janë jetike për shkak se duhet prapë me zbutë këtë përcepcion, sepse kur e merr një lajm, duhesh me marrë edhe prej një institucioni të pavarur. Tash çka bajmë na, tash detyrimisht edhe unë nëse del një lajm i rremë dhe i pavërtetë që ka të bëjë me punën time dhe të Komunës, unë duhet me reagu. Reagime janë përmes mediave elektronike, portaleve, televizioneve, por edhe përmes rrjeteve sociale, të cilat sot janë fakt i jetës, pavarësisht a na pëlqejnë a jo, janë fakt i jetës, fakt të cilin nuk mujmë me zhba. Domethanë edhe na i përdorim të gjitha metodat. Politika dhe fjala nuk janë bash krejt shkencë, janë edhe talent. Dikush ka ma shumë talent me përçu një mesazh, dikush nuk mundet. Është shkathtësi e patransferueshme. Nuk mundesh me mësu dikën qysh me ba, por të gjithë i përdorim mjetet, por i përdorim në raste tepër konkrete. Nëse unë sot nisi sot si kampanjë si politikan për me luftu fake newsin përmes mjetit të punës që e ndërtoj, krebiliteti vetvetiu, pavarësisht se çfarë jam unë në brendësi, është ma i  butë se një medium i pavarur, ose një organizatë e pavarur, domethanë duhet me pasë parasysh këtë pjesë.  

Lajmet e rreme po përbëjnë sprovë edhe për qeverisjen qendrore e lokale edhe në shtetet me demokraci të konsoliduar, por që po goditen nga fushata të ashpra të llojeve të ndryshme mediash. Kjo ka shtyrë media të mëdha e OJQ të njohura që të krijojnë platforma të veçanta për luftimin e lajmeve të rreme, meqë rregullimi ligjor konsiderohet goxha i ndjeshëm e shpesh kundërthënës.

Qemajl Aliu – Kryetar i Shtimes:

Fillimisht shënjestra ka qenë figura ime, personaliteti ime, e më vonë kanë ardhur duke i goditur pikërisht bashkëpunëtorët e mi më të zelllshëm, domethanë në ato drejtori që kanë punuar më së shumti, ata kanë qenë shënjestër, por pse jo, nuk i kanë kursyer edhe nëpunësit civilë, që kanë qenë profesionalë dhe që kanë bërë punë të mira në shërbim të të zhvillimit të projekteve të mira dhe në shërbim të qytetarëve. Domethanë, gjithmonë shënjestra e parë jam unë, por edhe bashkëpunëtorët e mi, qoftë politikë, qoftë të stafit politikë, por edhe të administratës, sepse puna e mirë dhe projektet e mira, që çdo ditë e më shumë po mirëpriten e po përkrahen nga qytetarët e komunës tonë, pa dallim gjeografik ose të bindjes politike, pikërisht ata po goditen nga këto fake news, por fatkeqësisht nganjëherë edhe nga media nacionale me qëllim a pa qëllim, me vetëdije a pa vetëdije, bien preh e këtyre lajmeve të rreme që burojnë prej atyre të qenurit fake.

Shaqir Totaj – Kryetar i Prizrenit:

Fatmirësisht performanca jonë në rritje, sidomos në dy vitet e fundit, edhe rezultat tona në njëfarë mënyre edhe e devalvojnë çdo tentativë të krijimit të lajmeve të rrejshme. Ka shumë shpesh tentativë që përmes shkëputjes së detaleve nga tansia,  të tentojnë të krijojnë një pasqyrë të rrejshme. Edhe në asi raste, me ba me reagu me iu reagu me ni demant, në nifarë mënyre po ua rritu autoritetin, edhe vlerën, kështu që na nifarë mënyre na i kemi lanë të zhyten në atë far dyfytyrësinë e tyne që e kanë ku tentojnë me realizu objektiva dhe qëllime përmes lajmeve të rreme, duke dashtë me devalvu rezultatin e punës, i cili tashmë është evident në territorin e komunës së Prizrenit. Po du me ju përmend veç një rast – ky nuk është fake se këtë kryeministri e ka thanë vetë – “mos e votoni Shaqir shejtanin” në ni miting, ose në ni tubim të madh të Vetëvendosjes. “Mos e votoni Shaqir shejtanin”, kështu në thonjëza, është ni tentativë e mjerë e atij personi që i përdor këto fjalë, mirëpo nuk iu ka dhezë sepse reputacioni jem është shumë ma i madh sesa tentativat e tij të ulëta.

Ardian Gjini – Kryetar i Gjakovës:

Jo vetëm ne si shoqëri, jo vetëm komunat e Kosovës, jo Kosova, por edhe në gjithë botën është problem, edhe në krejt botën. I kanë gjetur disa mekanizma zbutës, si me thanë me mitigu problemin, kanë dalë disa media, disa organizata joqeveritare, të cilat posaçërisht merren me identifiku lajmet e rreme, dhe i keni parë që dalin me ato vulat “Fake” dhe e qesin të vërtetën, sepse shoqëritë duhet me nisë me u ballafaqu me këtë fenomen se me të vërtetë është i lodhshëm. Na lodhë si shoqëri, domethanë nuk e le debatin me u zhvillu. Do të thotë nëse dikush është duke e kry një punë A dhe dikush mendon se është keq, nuk e le me kry, atëherë nuk debatohet se a është mirë a keq ajo punë, por ma shumë debatohet për shkak të rrethanave që krijohen për shkak të të pavërtetave që janë servu lidhur me një çështje, sepse nuk po i thom lidhur me atë projekt.  Kështu që po, unë mendoj se duhet me pasë entuziastë në Kosovë, të cilët merren seriozisht me atë punë, sepse nëse dikush do me luftu fake news duke ba vetë fake, atëherë ban problem edhe ma të madh. Mirëpo, nëse ka njerëz të ndershëm e vullnetmirë, gra e burra, të cilët dojnë me u marrë me këto tema, ka hapësirë të palimitune me u marrë me këto tema, edhe ndërkohë njerëzit fillojnë me iu besu atyre platformave ose atyre njerëzve, edhe e kanë lehtë me e verifiku.  

Në Kosovë janë qindra portale e llogari virtuale me mijëra ndjekës që nuk kanë pronësi e autorësi të deklaruar e të regjistruar ligjërisht. Dhe pikërisht ato plasojnë akuza e njollosje figurash publike, pa ofruar kurrfarë faktesh për përmbajtjen e shkrimeve dhe postimeve publike.

Shaqir Totaj – Kryetar i Prizrenit:

Çdo zhvillim i teknologjisë, i hovshëm, i ka anët e veta pozitive, sepse mundëson një komunikim ma të lehtë, mundëson shpërndarjen e informatave, mirëpo natyrisht për njerëzit e mbrapshtë – po e përdori këtë shprehje qëllimisht – është edhe një mundësi për me shpërnda lajme të rreme, edhe për mua kisha me qenë i logjikshëm tentimi që përmes legjislacionit, përmes sanksionimit të atyre personave që merren me këso gjana, në nifarë mënyre të parandalohet, ose të zvogëlohet sasia e lajmeve të rreme që dalin në opinionin publik, sepse, sipas mendimit tim të paktën, nuk mujmë me eliminu këtë dukuni. Por, ajo që mujmë me ba me ni qasje korrekte, me ni legjislacion konstruktiv, pozitiv, mujmë, duke i ndëshku ose sanksionu ata persona që merren me këso gjana, me pru në nivel ma të ulët ku nuk është pengesë për funksionimin normal të shoqërie të civilizune, kisha me thanë.

Qemajl Aliu – Kryetar i Shtimes:

Kjo është një betejë që nuk është thjesht personale. Nuk duhet të jetë e kryetarit të Komunës së Shtimes, por as e secilit kryetar veç e veç, mirëpo unë mendoj se këto argumente në Shtime, por edhe në secilin qytet, ndaj secilit personalitet publik, duhet të adresohen. Unë mendoj se ne si shoqëri duhet të reflektojmë. Mbajtja e përgjegjësisë së fjalës publike duhet të ekzistojë pavarësisht se kush është dhe nga kush del. Edhe duhet të sanksionohet nëse ajo është për qëllime goditëse, denigruese, edhe të krijimit të disa poenave politike. Për këtë, unë mendoj se duhet të krijohet legjislacioni i duhur, po edhe duhet të krijohen edhe mekanizma në mënyrë që këto rregulla dhe këtë legjislacion ta implementojmë ashtu qysh duhet. Secili prej nesh ka edhe përvojë, qoftë edhe të shkurtër të të jetuarit jashtë shteti – unë për vete kam ni përvojë edhe në Gjermani – dhe mbajtja e përgjegjësisë publike është e shenjtë. Ti mund të thuash gjithçka, por pastaj vijnë prapa sanksionet nëse ti ke tentu të shpifësh, ose të denigrosh, qoftë në adresë të individit, qoftë edhe ndaj një institucioni, dhe pastaj vijnë masat sanksionuese. Diçka e tillë në Republikën tonë nuk po ndodhë, edhe është mirë sa më shpejt  të dalim nga kjo situatë që jemi, sepse askush nuk ia ka borxh, në fund të fundit, askujt derisa unë personalisht jam përpjekur këto dyzetë vite të jetës time të eci për fije të perit në aspektin profesional, etik, kombëtar, por edhe njerëzor, edhe për pesë minuta, dikush që ka një mikrofon, ose dikush që e ka edhe një media pa adresë, madje një media fake, me hedhë baltë mbi personalitetin tim, por edhe të familjes time të ngushtë, por edhe të gjerë, domethënë, kjo është e dëmshme dhe nuk është aspak njerëzore dhe aspak etike.

Ardian Gjini – Kryetar i Gjakovës:

Unë nuk besoj se një legjislacion i tillë është tepër i komplikun, ose tepër kontravers, domethanë duhet vetëm me kualifiku shkrimin në rrjete sociale si fjalë e lirë fillimisht, por edhe fjala e lirë i ka, iu nënshtrohet disa kushteve. Nuk është fjalë e lirë me fy drejtpërdrejt dikë, qoftë si person, qoftë në baza gjinore, qoftë në baza religjioze, çkado. Domethënë, fillimisht konsiderohet si fjalë e lirë, e cila edhe penalizohet, edhe në Kosovë ni pjesë e legjislacionit edhe e rregullon. Nëse dikush e kërcënon dikë përmes Facebookut, ka pasoja ligjore. Çështja tjetër është me rregullu pronësinë e një profili. Kjo është pak më sfiduese për shkak se shumica dërmuese e fake news-it vjen prej profileve që janë të rrejshme, që janë fake, që iu themi ne, ose prej portaleve që nuk dihet se kush qëndron prapa. Rregullimi i kësaj pjese nuk është kaq i thjeshtë, sepse mundet me prek në disa aspekte kushtetuese, po iu thom, që kanë të bajnë me të drejtat e njeriut, me lirinë e fjalës, me privatësinë e me shumëçka tjetër, mirëpo po besoj duhet me provu me i pa vendet e tjera me pa se si kanë nisë me rregullu këtë çështje, sepse nëse dihet se secili profil në secilin rrjet social kë e ka pronar të vërtetë, ose se kush qëndron prapa, po besoj se deri në një masë reduktohet plasimi i lajmit të rrejshëm, fake newsit, veç ashtu.

Fuqizimi i sistemit të drejtësisë, sidomos në fushën e trajtimit të padive e akuzave për shpifje, do ta ndihmonte jashtëzakonisht shumë rolin dhe përgjegjësinë e fjalës publike.

Në dhjetor, iniciativa për shkarkimin e kryetarëve të komunave në veri të Kosovës u përdor nga disa media serbe për të plasuar tituj e lajme të rreme me pretendimin se institucionet e Kosovës kanë refuzuar kërkesat e serbëve lokalë me qëllim që të krijohen tensione në pjesën veriore të vendit.

Në analizën e hollësishme të Fitim Gashit në platformën “Sbunker” thuhet se autoritetet komunale krijuan paqartësi me mospranimin e peticioneve të qytetarëve serbë, porse disa media serbe e interpretuan qëllimshëm këtë si konfirmim të atij që e quajtën “terror ndaj serbëve”.

Megjithatë Komisioni Qendror i Zgjedhjeve ka konfirmuar pranimin e nismave serbe për shkarkimin e kryetarëve në Mitrovicën e Veriut, Leposaviq dhe Zubin Potok. Mbajtja e zgjedhjeve në veri ishte një prej masave që Qeveria u pajtua t’i ndërmerrte me qëllim shtensionimin e situatës, shkruan Gashi në “Sbunker”.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Verified

VERIFIED – Përmbajtja e paredaktuar e mediave sociale, shqetësuese për shoqërinë – Episodi 9

Published

on

Continue Reading

Verified

Promo – Verified – Episodi 9

Published

on

Continue Reading

Verified

VERIFIED – ”Fake news” po nxit gjuhë të urrejtjes – Episodi 8

Published

on

Continue Reading

Trending