Presidenti amerikan, Donald Trump, shfrytëzoi fjalimin më të gjatë drejtuar kombit në historinë e Shteteve të Bashkuara për të përsëritur kërcënimin për veprim ushtarak kundër Iranit nëse diplomacia dështon dhe për t’u zotuar se do të vazhdojë negociatat për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë.

Duke folur për gati 1 orë e 50 minuta, Trump përdori seancën e përbashkët të Kongresit amerikan për t’i paraqitur arritjet e administratës së tij, duke i cilësuar ato si agim i një “epoke të artë”.

Fjalimi ishte një mundësi për t’u përqendruar në politikat e brendshme përpara zgjedhjeve afatmesme të nëntorit, por presidenti Trump rikonfirmoi gjithashtu prioritetet kyç në politikën e jashtme dhe sigurinë botërore.

Irani

Trump i kushtoi disa minuta Iranit, të cilin e paraqiti si kërcënim të drejtpërdrejtë dhe të vazhdueshëm, duke rikujtuar po ashtu sulmet ushtarake të SHBA-së ndaj këtij shteti në qershor të vitit të kaluar.

“Pas [operacionit] Çekani i Mesnatës, ata u paralajmëruan që të mos bënin përpjekje të reja për të rindërtuar programin e tyre të armëve, veçmas të armëve bërthamore. Megjithatë, ata vazhdojnë të nisin gjithçka nga e para”, tha ai.

“Unë preferoj që ta zgjidh këtë problem përmes diplomacisë”, tha Trump. “Por, një gjë është e sigurt: Unë kurrë nuk do të lejoj sponsorin numër një në botë të terrorit, që ata janë, të ketë armë bërthamore. Nuk mund ta lejoj një gjë të tillë”.

Këto deklarata u bënë në një kohë të grumbullimit masiv ushtarak të SHBA-së në Lindjen e Mesme, si dhe përpara rundit të ri të bisedimeve mes SHBA-së dhe Iranit, të planifikuar për 26 shkurt. Këto bisedime janë të përqendruara kryesisht në programin bërthamor të Iranit, për të cilin Teherani këmbëngul se ka qëllime paqësore dhe civile, sikurse është prodhimi i energjisë elektrike.

“Për dekada të tëra, ka qenë politikë e Shteteve të Bashkuara që të mos lejojë kurrë Iranin të ketë armë bërthamore. Për shumë dekada”, tha presidenti Trump.

Duke iu referuar udhëheqjes klerikale të Iran që nga revolucioni i vitit 1979, ai tha: “Që kur morën kontrollin e atij kombi krenar 47 vjet më parë, regjimi dhe bashkëpunëtorët e tij vrasës nuk kanë përhapur asgjë tjetër veç terrorizmit, vdekjes dhe urrejtjes”.

Trump shtoi se gjatë trazirave të fundit brenda Iranit, autoritetet iraniane kishin “vrarë të paktën, duket ashtu, 32.000 protestues në vendin e tyre”.

Grupet e të drejtave të njeriut kanë regjistruar afër 7.000 vdekje, por besohet gjerësisht se numri real i viktimave është dukshëm më i lartë.

Trump i mbylli komentet e tij për Iranin me këtë paralajmërim: “Asnjë komb nuk duhet të dyshojë ndonjëherë në vendosmërinë e Amerikës. Ne kemi ushtrinë më të fuqishme në Tokë”.

Në një reagim, që duket se është përgjigje ndaj fjalimit të Trumpit, zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme të Iranit, Esmaeil Baqaei, shkroi në rrjetet sociale se administrata amerikane po përhap gënjeshtra.

“Çfarëdo që ata pretendojnë sa i përket programit bërthamor të Iranit, raketave balistike dhe numrit të viktimave gjatë trazirave të janarit thjesht janë përsëritje e ‘gënjeshtrave të mëdha’”, shkroi ai.

Ukraina

Kësaj pjese të fjalimit të tij i paraprin komente të shkurtra për Ukrainën, ku pushtimi rus i Ukrainës tashmë ka hyrë në vitin e pestë.

Trump tha se administrata e tij po “punon shumë fort” për t’i dhënë fund luftës, duke iu referuar bisedimeve disamujore që vazhduan edhe javën e kaluar me takime trepalëshe në Gjenevë të Zvicrës.

I dërguari i tij kryesor, Steve Witkoff, ishte i pranishëm. Ai tha pas rundit të fundit të bisedimeve se ishte arritur “përparim domethënës”, pa dhënë detaje, duke shtuar se “të dyja palët janë pajtuar që të vazhdojnë punën drejt një marrëveshjeje”.

Në fjalimin e tij, Trump nuk përmendi detaje, por sërish e ktheu vëmendjen te kostoja e tmerrshme njerëzore e konfliktit.

“Njëzet e pesë mijë ushtarë po vdesin çdo muaj. Mendoni për këtë: 25.000 ushtarë në muaj”, tha ai.

Shifrat e viktimave nuk janë publike dhe nuk mund të verifikohen në mënyrë të pavarur. Megjithatë, një raport i fundit vlerëson se numri i të vrarëve, plagosurve dhe të zhdukurve është afër 1.2 milion në anën e Rusisë dhe 500-600 mijë në Ukrainë.

Duke përsëritur një pretendim të dëgjuar edhe në fushatë zgjedhore, Trump shtoi se lufta “nuk do të kishte ndodhur kurrë nëse unë do të isha president”.

Deklarimet e tij vijnë në kohën kur udhëheqësit evropianë e shfrytëzuan përvjetorin e katërt të nisjes së luftës për të përsëritur mbështetjen e tyre për Kievin dhe në kohën kur ka pikëpyetje lidhur me strategjinë afatgjatë të Uashingtonit.

Energjia, tarifat

Politika e jashtme ishte e lidhur ngushtë me agjendën e brendshme ekonomike të presidentit Trump.

Ai vuri në pah zgjerimin e prodhimit të naftës dhe gazit nën politikën e tij, duke argumentuar se rritja e prodhimit në SHBA – së bashku me atë që e përshkroi si një “fillim të mbarë” në Venezuelë – do të ndihmojë në uljen e çmimeve botërore të energjisë.

Duke e quajtur Venezuelën “miken dhe partneren tonë të re”, Trump tha se SHBA-ja kishte siguruar 80 milionë fuçi nafte pas rrëzimit nga pushteti të liderit të kamotshëm, Nicolas Maduro.

Sa i përket tregtisë, Trump tha se tarifat që janë paguar nga shtetet e huaja në fund “do të zëvendësojnë sistemin modern të tatimit mbi të ardhurat”, duke shtuar se ato do të lehtësojnë barrën financiare për amerikanët.

Gjatë gjithë adresimit drejtuar kombit, Trump u rikthye vazhdimisht te një temë qendrore: rimëkëmbja amerikane.

Teksa fjalimi i Trumpit u prit me duartrokitje dhe ovacione nga republikanët, demokratët qëndruan të ulur. Dhjetëra prej tyre e bojkotuan krejtësisht këtë ngjarje, duke mbajtur një ngjarje të veçantë në një vend tjetër në Uashington, ku kritikuan Trumpin për një sërë çështjesh.

“Nuk jam në adresimin drejtuar kombit sonte, sepse këto nuk janë kohëra normale dhe demokratët duhet të ndalojnë së vepruari në mënyrë normale”, tha senatori demokrat Chris Murphy.`

| Radio Evropa e Lirë

Me ish-udhëheqësin e rrëzuar të Venezuelës, Nicolas Maduron, tashmë në një burg amerikan, presidenti amerikan, Donald Trump, paralajmëroi udhëheqësit autoritarë të vendit të Amerikës së Jugut se do ta “paguajnë një çmim shumë të madh” nëse nuk “bashkëpunojnë” me Uashingtonin, edhe mes shqetësimeve globale për sulmin ushtarak amerikan.

Trump, në një intervistë të publikuar më 4 janar në The Atlantic, paralajmëroi presidenten në detyrë të Venezuelës, Delcy Rodriguez, se “nëse ajo nuk bën atë që është e drejtë, do të paguajë një çmim shumë të madh, ndoshta më të madh se Maduro”.

Rodriguez, e krahut të majtë politik, ishte zëvendëspresidente e Maduros përpara se të emërohej presidente në detyrë më 4 janar. Ajo e quajti veprimin e SHBA-së shkelje të Kartës së OKB-së dhe u zotua se “ne nuk do të jemi kurrë më skllevër”.

Maduro, më 4 janar, ndodhej në një burg amerikan pasi ishte transportuar në Nju Jork pas kapjes së tij nga forcat amerikane gjatë sulmit që u dënua nga Irani, Rusia dhe aleatë të tjerë të vendit të Amerikës së Jugut, por u përshëndet nga venezuelianët që jetojnë në mërgim.

Një video e postuar nga Fox News në rrjetet sociale tregonte Maduron, 63 vjeç, duke u shoqëruar nga agjentë federalë dhe duke u thënë gazetarëve: “Natën e mirë, Gëzuar Vitin e Ri.”

Ai dhe bashkëshortja e tij — e cila gjithashtu u kap gjatë bastisjes — planifikohet të paraqiten në gjykatë më 5 janar për t’u përballur me akuza për drogë.

Në një konferencë shtypi, Trump e përshëndeti operacionin ushtarak në Venezuelë, por nuk dha detaje.. Një gjeneral i lartë amerikan tha se 150 avionë amerikanë ishin përfshirë në sulm pas muajsh përgatitjesh.

Shifrat e viktimave nuk u zbuluan. Trump tha se disa zyrtarë amerikanë u plagosën, por shtoi se ata janë mirë. Ndërkohë, Kuba tha se 32 anëtarë të forcave të saj të sigurisë u vranë në Venezuelë gjatë sulmit amerikan.

Trump shkaktoi reagime kur tha se Shtetet e Bashkuara do ta “drejtojnë” përkohësisht vendin e Amerikës së Jugut “derisa të vijë momenti kur të mund të bëjmë një tranzicion të sigurt, të duhur dhe të matur”.

Nuk ishte menjëherë e qartë se çfarë nënkuptonte Trump me atë që SHBA-ja do ta “drejtojë” vendin. Ai u tha gazetarëve se po “caktonte njerëz” nga kabineti i tij për të qenë përgjegjës në Venezuelë, pa dhënë detaje shtesë.

Zyrtarë të administratës amerikane — përfshirë sekretarin e Shtetit, Marco Rubio — nuk dhanë sqarime kur u pyetën gjatë emisioneve televizive më 4 janar për planin e Trumpit.

Rodriguez sinjalizon gatishmëri për pajtim

Gjykata e Lartë e Venezuelës urdhëroi që Rodriguez të merrte rolin e presidentes në detyrë të qeverisë së majtë.

Trump fillimisht shprehu mbështetje për Rodriguez, duke thënë se “ajo në thelb është e gatshme të bëjë atë që ne mendojmë se është e nevojshme për ta bërë Venezuelën sërish të madhe”.

Rodriguez — e cila mbështetet nga ushtria venezueliane — fillimisht u shfaq sfiduese, duke e quajtur Maduron “presidentin e vetëm” të vendit dhe duke e cilësuar sulmin amerikan si një “njollë të tmerrshme” në marrëdhënie.

Pasi Trump sinjalizoi se ishte gati të kryente një valë të dytë veprimesh ushtarake në Venezuelë nëse do të ishte e nevojshme, Rodriguez zbuti qëndrimin e saj, duke shkruar në rrjetet sociale herët më 5 janar se Karakasi kërkonte një marrëdhënie “të balancuar dhe të respektueshme” me Uashingtonin.

“Ne i shtrijmë një ftesë qeverisë amerikane për të punuar së bashku në një agjendë bashkëpunimi që synon zhvillimin e përbashkët,” shkroi ajo.

Sulmet amerikane në Venezuelë dhe kapja e Maduros u dënuan ashpër nga disa aleatë të Karakasit, si dhe nga Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, Antonio Guterres, i cili tha se veprimi ushtarak amerikan vendos një “precedent të rrezikshëm”.

Agjencitë e lajmeve cituan burime që thanë se Këshilli i Sigurimit i OKB-së do të mblidhet në orën 10:00 të mëngjesit më 5 janar për të diskutuar operacionin amerikan. Kolumbia, e mbështetur nga Rusia dhe Kina, kërkoi seancën, thanë diplomatët.

Reagimi i diasporës venezueliane

Për Jesus Guarecucon, një mjek venezuelian në fund të të tridhjetave që jeton në Miami, Florida, lajmi solli një ndjenjë lehtësimi të shumëpritur.

“Ne jemi absolutisht të lumtur për atë që ndodhi. Kjo është diçka që e kemi pritur për kaq shumë kohë”, i tha Guarecuco Radios Evropa e Lirë.

Guarecuco tha se shumë venezuelianë ndihen sikur nuk janë dëgjuar, pavarësisht viteve të tëra thirrjesh drejtuar komunitetit ndërkombëtar, përfshirë Kombeve të Bashkuara.

Guarecuco jeton në Shtetet e Bashkuara që nga viti 2018, pasi u largua nga Venezuela dhe kërkoi azil politik, për të cilin tha se erdhi si pasojë e përndjekjes së lidhur me aktivitetin e tij politik opozitar. Ai tha se zhvillimet janë pritur me një përzierje lehtësimi dhe pasigurie mes venezuelianëve.

“Shumë venezuelianë janë të hutuar për atë që do të ndodhë më pas. Mendoj se kjo është si një lojë shahu. Duhet të bëhen shumë lëvizje politike”, tha ai, duke shprehur shpresën se ky veprim do të çojë drejt një qeverie tranzitore dhe, përfundimisht, drejt vendosjes në pushtet të kandidatit opozitar Edmundo Gonzalez.

“Ne e dimë që do të marrë kohë, por kjo është ajo që po presim”, tha ai.

Ai shtoi se çdo përfshirje amerikane ka të ngjarë të shoqërohet me marrëveshje të reja, veçanërisht lidhur me naftën, nga të cilat, sipas tij, mund të përfitojnë të dy ekonomitë.

“Nëse i pyet njerëzit e zakonshëm, atyre në të vërtetë nuk u intereson nafta”, tha ai. “Ajo që duan është largimi i Maduros, bashkë me rrethin e tij të ngushtë. Ata duan një qeveri të re, një Venezuelë të re ku njerëzit mund të punojnë, të kenë mundësi dhe një vend të ri. Kjo është ajo që po presim”, tha Guarecuco.

| Radio Evropa e Lirë

Hetuesit në Zvicër më 2 janar do të nisin detyrën e vështirë të identifikimit të trupave të djegur në zjarrin që përfshiu një bar të mbushur me njerëz që la të vrarë afër 40 persona në një ndej për Vitin e Ri në resortin e skijimit në Crans-Montana.

Sipas zyrtarëve zviceranë, për shkak të djegies së rëndë që kanë pësuar shumica e viktimave që gjendeshin në barin Le Constellation, mund të duhen disa ditë që të identifikohen të gjithë viktimat e zjarrit.

Si pasojë e zjarrit janë lënduar më shumë se 100 të tjerë, shumë nga të cilët janë në gjendje të rëndë.

“Detyra e parë është të identifikojmë të gjitha trupat”, tha kryetari i Crans-Montanas, Nicolas Feraud, gjatë një konference për media të enjten mbrëma. Sipas tij, ky proces mund të marrë disa ditë.

Mathias Reynard, kreu i qeverisë së kantonit të Valaisit, tha se ekspertët po përdorin mostra dentare dhe të ADN-së për identifikimin e viktimave.

“E gjithë kjo punë duhet të bëhet sepse informacioni është aq i tmerrshëm dhe i ndjeshëm, sa që asgjë nuk mund t’u thuhet familjeve pa qenë 100 për qind të sigurt”, tha ai.

Italia dhe Franca janë ndër vendet që kanë njoftuar se disa nga shtetasit e tyre rezultojnë të zhdukur, ndërsa ministri i Jashtëm i Italisë, Antonio Tajani, do ta vizitojë Crans-Montana të premten, tha ambasadori italian në Zvicër, Gian Lorenzo Cornado.

Australia tha po ashtu se një shtetas i saj është lënduar.

Zyrtarët zviceranë kanë thënë se afër 40 persona janë vrarë, por Italia ka thënë se numri i viktimave është 47, bazuar në informacionet e marra nga autoritetet zvicerane.

Policë dhe një autoambulancë shihen në vendin ku shpërtheu zjarri në Zvicër.

Cornado tha se tashmë janë identifikuar të gjithë përveç pesë prej 112 të plagosurve. Ai shtoi se gjashtë shtetas italianë rezultojnë ende të zhdukur, ndërsa 13 të tjerë janë të shtruar në spital. Tre italianë janë riatdhesuar të enjten dhe edhe tre të tjerë do të kthehen në shtetin e tyre të premten.

Ende mbetet e paqartë se çfarë e shkaktoi zjarrin. Autoritetet thanë se duket se ngjarja ishte një aksident, e jo një sulm.

Rrëfimet e disa të mbijetuarve dhe videove të publikuara në rrjetet sociale kanë sugjeruar se tavani i bodrumit të lokalit mund të ketë marrë flakë kur qirinjtë me shkëndija iu afruan afër. Për shkak të zjarrit, autoritetet në Zvicër kanë shpallur pesë ditë zie.

| Radio Evropa e Lirë