Presidenti amerikan, Donald Trump ka konfirmuar se Shtetet e Bashkuara do të krijojnë një bllokadë që ua pamundëson anijeve hyrjen dhe daljen prej porteve iraniane.

Sipas tij, bllokada do të funksionalizohet më 13 prill, në orën 10:00, sipas kohës lindore.

Duke e bërë të ditur lajmin për bllokadë, Komanda Qendrore e SHBA-së, e cila është përgjegjëse për të gjitha forcat ushtarake amerikane në Lindje të Mesme, ka thënë se bllokada do të vlejë ndaj anijeve të të gjitha shteteve “pa asnjë dallim”, dhe kështu ato nuk do të mund të hyjnë dhe as të dalin prej porteve iraniane dhe brigjeve detare në “Gjirin Arab” – të njohur edhe si Gjiri Persik – si dhe Gjirin e Omanit.

Komanda Qendrore nuk ka dhënë më shumë hollësi për bllokadën, përfshirë të dhënat se sa anije amerikane do të angazhohen në këtë drejtim, por vetëm që do të vlejë për anijet që synojnë të hyjnë dhe dalin nga Irani.

Prej nisjes së konfliktit mes Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit, në njërën anë, dhe Iranit, në anën tjetër, Teherani e ka bllokuar gjithë trafikun detar në Ngushticën e Hormuzit, duke ndikuar në rritje të mprehtë të çmimeve të energjisë.

Irani ka bërë të ditur edhe se do të nisë të vendosë taksë për anijet që synojnë të kalojnë nëpër atë ngushticë jetike për furnizimet globale me naftë.

Njoftimi prej SHBA-së ka ardhur pas dështimit të bisedimeve me palën iraniane për t’i dhënë fund luftës së nisur më 28 shkurt.

Nënpresidenti amerikan, JD Vance e ka udhëhequr delegacionin amerikan në negociatat që kanë zgjatur mbi 21 orë në Islamabad të Pakistanit.

“Lajmi i keq është që nuk kemi arritur një marrëveshje. Mendoj që është lajm më i keq për Iranin sesa që është lajm i keq për SHBA-në”, ka thënë ai shkurt për mediat pas përfundimit të takimit.

Ambiciet bërthamore të Iranit besohet t’i kenë dominuar bisedimet, ndonëse Vance ka thënë se në agjendë kanë qenë edhe çështje tjera madhore, përfshirë ngrirjen e aseteve dhe tensionet më të gjera në Lindje të Mesme.

| Radio Evropa e Lirë

Kryetari i Lidhjes Demokratike të Kosovës në opozitë, Lumir Abdixhiku, i cilësoi si “spekulime” raportimet se ai mund të jetë kandidat për president të vendit, duke theksuar se “s’ka gjasa që të vetëpropozohem” për këtë post.

Gjatë një prononcimi për gazetarë më 11 prill, Abdixhiku, partia e të cilit ka 15 vende në Kuvendin prej 120 anëtarësh, tha se me kreun e Lëvizjes Vetëvendosje, njëherësh kryeministrin e Kosovës, Albin Kurti, gjatë takimit të 6 prillit, nuk ka folur për mundësinë që ai të bëhet presidenti i shtatë i Kosovës.

“Nuk kemi folur për emra, aq më pak për emrin tim. Pra, kemi folur për dy propozimet aktuale që janë të Lëvizjes Vetëvendosje dhe dje në mëngjes i kam kthyer përgjigje që LDK-ja nuk mund të mbështet një skenar në të cilin të tri pozicionet shtetërore i takojnë një partie politike”, tha Abdixhiku.

Më 5 mars, LVV-ja paraqiti dy propozime për president: kryediplomatin Glauk Konjufca, dhe deputeten Fatmire Mullhaxha-Kollçaku.

Kreu i LDK-së tha se Kosovës i duhet një president që është unifikues, që është i mirë në politikën e jashtme, ia hap dyert Kosovës në tryezat ndërkombëtare, duke shtuar se “besoj që Vjosa Osmani ka qenë një kandidate e shkëlqyeshme”.

“Jo, s’ka gjasa që të vetëpropozohem sepse çështja e presidentit është çështje konsensuale. Pra, duhet të flasim për parimet njëherë. Nuk po flasim për akomodime individuale në këtë fazë. Aq më pak për një pozitë kaq të rëndësishme shtetërore. Pra, flasim për interesa ndërpartiake. A ka mundësi që partitë të akomodohen brenda një marrëveshjeje shumë më të madhe? Në qoftë se jo, atëherë përgatitemi për zgjedhje të reja. Por jo, kjo s’është politikë personale, ju lutem. Nuk kemi përmendur asnjë emër sepse nuk kemi ardhur në pozitën që presidenti duhet t’i takojë LDK-së ose jo”, tha Abdixhiku.

Ai konfirmoi se është takuar me kreun e subjektit më të madh opozitar, Partisë Demokratike të Kosovës, Bedri Hamza, për të parë qëndrimet rreth çështjes së presidentit. Ndërkaq, paralajmëroi se javën e ardhshme ka gjasa të ketë takime të reja me Kurtin.

Figura të larta të LVV-së, përfshirë kryetaren e Kuvendit, njëherësh ushtruesen e detyrës së presidentit, Albulena Haxhiu, kanë përsëritur qëndrimin se urojnë që deputetët të pajtohen dhe të zgjedhin presidentin, e vendi të mos shkojë në zgjedhje.

Edhe para seancës së 5 marsit, kur u propozuan dy emra për president nga LVV-ja, Kurti kishte mbajtur takime me udhëheqësit e LDK-së dhe PDK-së, por nuk arrit asnjë rezultat. Pasi dështoi seanca e 5 marsit, në mungesë të kuorumit, një ditë më pas, ish-presidentja Vjosa Osmani prezantoi një dekret për shpërndarje të Kuvendit dhe hapje të rrugës për zgjedhje të reja. Vetë Osmani e synonte edhe një mandat të dytë, mirëpo nuk e siguroi mbështetjen e nevojshme në këtë drejtim.

Dekreti u dërgua në Gjykatën Kushtetuese nga Qeveria. Më pas gjykata doli me aktgjykim, duke caktuar 28 prillin si datë të fundit për zgjedhjen e presidentit. Nëse dështon zgjedhja e presidentit deri në këtë datë, Kuvendi shpërndahet automatikisht dhe zgjedhjet duhet të mbahen brenda 45 ditësh.

Lëvizja Vetëvendosje i ka fituar bindshëm zgjedhjet e parakohshme të 28 dhjetorit dhe gëzon 57 ulëse në Kuvend, por ato janë të pamjaftueshme për zgjedhjen e presidentit, meqë për të finalizuar këtë proces nevojiten të paktën 80 vota në Kuvendin me 120 deputetë.

| Radio Evropa e Lirë

Sistemi i ri i hyrje-daljeve (EES) i Bashkimit Evropian ka hyrë në fuqi zyrtarisht të premten. Ky sistem vlen për qytetarët që nuk janë shtetas të bllokut evropian.

EES-ja është sistem digjital që zëvendëson vulosjen manuale të pasaportave për qytetarët e të ashtuquajturave vende të treta, kur hyjnë në zonën Shengen.

Ky sistem regjistron të dhëna biometrike – gjurmët e gishtërinjve dhe imazhin e fytyrës – si dhe të dhëna personale dhe të dhëna udhëtimi, me qëllim përmirësimin e sigurisë kufitare, zbulimin e atyre që tejkalojnë afatin e qëndrimit dhe parandalimin e vjedhjes së identitetit.

Sistemi EES do të zbatohet për qytetarët që mbajnë pasaporta biometrike, pavarësisht nëse u duhet vizë për të hyrë në BE apo jo.

Zbatimi i pjesshëm i këtij sistemi kishte filluar në tetor të vitit 2025.

Për zyrtarët e Komisionit Evropian, ky është sistemi më modern në botë që ka treguar tashmë rezultate konkrete.

“Me sistemin e hyrje-daljeve, ne po ndërtojmë sistemin kufitar më modern të IT-së në botë. Dhe tashmë po i shohim rezultatet në pesë muajt e fundit. Janë regjistruar më shumë se 45 milionë hyrje dhe dalje. Ka pasur më shumë se 24.000 refuzime hyrjeje, nga të cilat mbi 600 njerëz janë identifikuar si kërcënim për sigurinë e bllokut tonë. Pra, kjo tregon vërtet se po funksionon për qëllimin për të cilin u miratua fillimisht”, tha Arianna Podesta, zëdhënëse e Komisionit Evropian.

Megjithatë, disa shtete anëtare tashmë po përballen me probleme teknike.

Belgjika, përveç Francës dhe Holandës, për shembull, e kishte njoftuar tashmë Komisionin Evropian se sistemi nuk do të ishte plotësisht funksional në të gjitha pikat kufitare deri në afatin e caktuar ligjor, përkatësisht më 10 prill.

Këto vende janë përballur me radhë pasagjerësh në aeroporte në muajt e fundit, të cilat në disa raste kanë rezultuar në pritje prej disa orësh në pikat kufitare.

Zëdhënësja e Podestes konfirmoi se Komisioni Evropian ka qenë në kontakt me vendet që përballen me probleme, duke ndarë praktikat më të mira nga ato shtete anëtare ku sistemi po funksionon shumë mirë.

Zyrtarët kompetentë të Komisionit Evropian pohojnë se duhen mesatarisht 70 sekonda për të regjistruar një hyrje ose dalje.

Megjithatë, lejohet fleksibilitet për të siguruar rrjedhën e qetë të kufijve, veçanërisht duke pasur parasysh sezonin e verës kur pritet lëvizje e shtuar.

Ky fleksibilitet do të jetë i mundur vetëm gjatë muajve të pushimeve verore.

“Rregullat u lejojnë shteteve anëtare të pezullojnë regjistrimin e të dhënave biometrike, në një farë mënyre për të pezulluar pjesërisht funksionimin e EES, në rast të kohës së tepërt të pritjes. Kjo mundësi ekziston deri në shtator, duke mbuluar kështu periudhën e verës kur mund të pritet rritje e trafikut”, tha Podesta.

Sistemi EES shihet si një mënyrë për të siguruar sigurinë e kufijve të BE-së.

Udhëtarët që qëndrojnë më gjatë se afati i lejuar i qëndrimit të tyre në BE (90 ditë në një periudhë 180-ditore) konsiderohen se qëndrojnë jashtëligjshëm në Zonën Shengen dhe do t’iu nënshtrohen një procedure kthimi.

Sipas rregullores së Komisionit Evropian, vendimet për kthim në raste të caktuara do të shoqërohen me një ndalim hyrjeje (kur nuk është dhënë një periudhë për largim vullnetar ose kur detyrimi për t’u kthyer nuk është përmbushur), ndërsa në raste të tjera mund të vendoset edhe një ndalim hyrjeje.

Si ndalimet e hyrjes ashtu edhe vendimet e kthimit do të regjistrohen në sistemin EES.

Kohëzgjatja e ndalimit të hyrjes do të përcaktohet duke marrë parasysh të gjitha rrethanat përkatëse të rastit individual dhe, si rregull, nuk do të kalojë pesë vjet.

Nëse personi ndaj të cilit zbatohet ndalimi përpiqet të kalojë përsëri kufirin Shengen, hyrja do t’i refuzohet në kufi dhe të dhënat e refuzimit do të regjistrohen në sistem.

Në raste të caktuara, parashikohet edhe mundësia e pavlefshmërisë së pasaportës pas përpjekjes për hyrje.

| Radio Evropa e Lirë