Në mbështetje të ish-udhëheqësve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës që po gjykohen në Hagë, sot në Prishtinë organizohet “Marshi për Liri”, i organizuar nga platforma qytetare “Liria ka Emër”.

Marshi nis në orën 14:00 në sheshin “Skënderbeu”, ndërsa organizatorët kanë njoftuar se në mesin e folësve do të jenë kryetari i PDK-së, Bedri Hamza dhe kryetari i AAK-së, Ardian Gjini, kurse në emër të shoqatave të dala nga lufta do të flasë Hysni Gucati.

Mesazhin e familjeve të dëshmorëve do ta përcjellë Liriona Sylejmani, vajza e dëshmorit Bajram Sylejmani. Gjithashtu, pjesëmarrësve do t’iu drejtohet edhe Buna Mustafa, e bija e Salih Mustafës – Calit.

“Marshi për Liri” mbahet katër ditë para shpalljes së aktgjykimit të Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Jakup Krasniqit dhe Rexhep Selimit nga Gjykata Speciale në Hagë.

Organizatorët kanë njoftuar se për të gjithë të interesuarit për pjesëmarrje nga të gjitha qytetet e Kosovës kanë siguruar transport me autobusë.

Ndërkohë, kryetari i Prishtinës, Përparim Rama, bëri të ditur se sot transporti urban në kryeqytet do të jetë falas siç do të jetë falas edhe parkingu tek “Pallati i Rinisë”.

Policia e Kosovës bëri të ditur se sot  për shkak të marshit paqësor që do të zhvillohet në sheshet kryesore “Skënderbeu”, “Zahir Pajaziti” dhe “Nëna Terezë”, përkohësisht janë mbyllur për trafik tri rrugë në Prishtinë. Kështu, sipas policisë, për qarkullim janë bllokuar rrugët “Luan Haradinaj”, “Agim Ramadani” dhe rruga “Enver Zymberi”, ndërsa varësisht nga nevojat operative mund të ketë edhe ndërprerje të përkohshme të qarkullimit në rrugë të tjera.

Kuvendi i Kosovës nuk përmbylli konstituimin as në seancën e 11 shtatorit, pasi Partia Demokratike e Kosovës lëshoi sallën plenare për shkak se e propozuara e tyre për nënkryetare, Vlora Çitaku, nuk mori votat e nevojshme.

Kryetarja e Kuvendit, Albulena Haxhiu, e ndërpreu seancën konstituive dhe shtoi se për vazhdimin e saj, deputetët do të njoftohen me kohë.

Vazhdimi i seancës konstituive nisi me mospajtime lidhur me formën e votimit të nënkryetarëve, por më pas me 71 vota për, u vendos që për pesë nënkryetarët të zhvillohej votim i ndarë.

Ardian Gola i Lëvizjes Vetëvendosje mori 100 vota dhe u zgjodh në këtë post. Por, Vlora Çitaku arriti të merrte vetëm 44 vota, pasi deputetët e LVV-së abstenuan.

Pas kësaj, Haxhiu kërkoi që PDK të bënte sërish propozim për postin e nënkryetarit, por përveç Mërgim Lushtakut, të gjithë deputetët e PDK-së u larguan nga salla plenare.

Kreu i PDK-së, Bedri Hamza, tha se do t’i drejtohen Gjykatës Kushtetuese për këtë çështje, duke paralajmëruar se më nuk marrin pjesë në seancën konstituive.

“Nga sot, PDK nuk ka arsye të marrë pjesë në seancën plenare dhe ne do ta dërgojmë lëndën në Gjykatën Kushtetuese. Jemi të sigurt që afatet kushtetuese kanë përfunduar më 7 gusht. Sot nuk po e respektojnë aktgjykimin e Kushtetueses për mënyrën e votimit, pasi aty thuhet se duhet të ketë konsensus. Nuk ka konsensus. Ne e votuam kandidatin e LVV, por ata nuk e mbështeten kandidaten tonë”, tha kreu i PDK-së, Bedri Hamza, pasi doli nga salla plenare.

Para se të hidhej në votim emri i Golës, Lëvizja Vetëvendosje tha se do të mbështesë një nga të propozuarit për nënkryetarë nga Lidhja Demokratike e Kosovës dhe Partia Demokratike e Kosovës, por u mbetet në dorë deputetëve që të zgjedhin se kë të mbështesin.

Lidhja Demokratike e Kosovës tha se mbështet të gjithë të propozuarit e partive, ndërkaq PDK tha se LVV-ja duhet të garantojë konstituimin e Kuvendit.

Diskutimet për mënyrën e votimit të nënkryetarëve

Haxhiu e nisi vazhdimin e seancës konstituive me konsultim me përfaqësuesit e grupeve parlamentare. Më pas, njoftoi se nuk kishte pajtim për votim në pako për nënkryetarët.

“Kisha konsultim të shkurtër me përfaqësuesit e grupeve parlamentare. Duke qenë se nuk ka një dakordim për votim në pako, atëherë forma e vetme është që të votohen veç e veç. Për votim veç e veç ishin dakord të gjitha grupet parlamentare. Prandaj duhet të vazhdojmë me votimin veç e veç” për nënkryetarët, tha Haxhiu.

Arbërie Nagavci nga Lëvizja Vetëvendosje, tha se pasi nuk ka pajtim për votim në pako, kërkoi që votimi për nënkryetarë të bëhet veç e veç.

Por, Përparim Gruda nga Partia Demokratike e Kosovës u shpreh se nuk ka konsensus për ndryshimin e formës së votimit.

“Aktgjykimi [i Gjykatës Kushtetuese për çështjen e konstituimit të Kuvendit] thotë që duhet të respektohet praktika e deritanishme parlamentare. Herën e fundit ishte [votimi] në pako. Për t’u ndërruar praktika parlamentare, duhet konsensus. Konsensus nuk ka”, tha ai, duke paralajmëruar se PDK-ja nuk do të votojë nëse ndërrohet forma e votimit “si mjet bllokade”.

Jehona Lushaku nga Lidhja Demokratike e Kosovës deklaroi nuk e konteston vullnetin e deputetëve për të përkrahur apo jo për propozimet, por duhet të hidhen në votim.

“Meqë nuk ka konsensus, ne jemi në përkrahje të votimit individual”, tha ajo.

Igor Simiq nga Lista Serbe tha se voton në cilëndo formë, por shtoi se “dikush po kërkon të bëhen lojëra”, duke argumentuar se mënyra e votimit të nënkryetarëve është bërë në atë mënyrë që të konstituohet organi ligjvënës.

“Ne jemi për t’u votuar individualisht apo në pako. Ne presim që kandidati ynë të marrë votat e nevojshme dhe të vazhdojmë me punën sepse kemi përgjegjësi para qytetarëve”, tha ai.

Më pas, Nagavci sërish mori fjalën dhe tha se PDK ishte pajtuar për çfarëdo forme të votimit të nënkryetarëve. Por, Gruda u përgjigj se nëse LVV garanton konstituimin e Kuvendit “ne pranojmë çdo formë votimi”.

Më pas, mënyra e zgjedhjes së nënkryetarëve u hodh në votim dhe me 71 vota për u vendos për votimin veç e veç.

Vazhdimi i seancës të së premtes vjen pasi të mërkurën Haxhiu u rizgjodh kryetare, por seanca u shty për shkak të mospajtimeve mes partive politike lidhur me votimin e pesë nënkryetarëve.

Partitë nuk gjetën pajtim se si të votohen nënkryetarët, në pako apo ndaras. Po ashtu, një tjetër arsye e shtyrjes së seancës nga Haxhiu ishte shprehja “në emër të popullit serb” e përdorur nga Igor Simiq i Listës Serbe kur ai propozoi një bashkëpartiak të tij për postin e nënkryetarit të Kuvendit nga radhët e komunitetit serb.

Haxhiu, por edhe Arbërie Nagavci nga LVV-ja thanë se nuk ka pajtim mes partive as për Vlora Çitakun e Partisë Demokratike të Kosovës dhe Kujtim Shalën e Lidhjes Demokratike të Kosovës, të propozuar për nënkryetarë të legjislaturës së njëmbëdhjetë të dalë nga zgjedhjet parlamentare të qershorit.

Nagavci tha pas seancës të së mërkurës se LDK-ja dhe PDK-ja po kërkojnë vota për nënkryetarët, por nuk po mbështesin propozimin e Bekim Sejdiut për postin e presidentit.

Sa i përket formulimit të përdorur nga Simiq i Listës Serbe, gjatë seancës të së mërkurës, Haxhiu i kërkoi atij të tërhiqte fjalën dhe të bënte sërish propozimin, duke e cilësuar si jokushtetues këtë shprehje.

“Ky deklarim është në kundërshtim me Kushtetutën e Republikës së Kosovës. Popull serb ka në Serbi, ndërsa Republika e Kosovës e ka popullin e Kosovës, ku 92 për qind janë shqiptarë, 4 për qind janë serbë dhe 4 për qind nga komunitetet tjera”, u shpreh Haxhiu.

Deputetë të Listës Serbe – partisë më të madhe të serbëve në Kosovë që gëzon mbështetjen e Beogradit – edhe më herët kishin përdorur shprehjen “në emër të popullit serb” gjatë deklarimeve në Kuvendin e Kosovës.

Ndryshe, Bekim Sejdiu është propozuar për postin e presidentit nga LVV-ja e kryeministrit në detyrë, Albin Kurti, dhe LDK-ja e udhëhequr nga Lumir Abdixhiku. Por, gjashtë deputetë – nga 18 sa ka LDK-ja në këtë legjislaturë – kanë thënë se nuk kanë votë për të.

PDK-ja dhe LDK-ja, por edhe Lista Serbe, pas seancës të së mërkurës e akuzuan LVV-në për zvarritje të procesit të krijimit të institucioneve të reja.

Aleanca, ndërkaq, nuk mori pjesë fare, duke argumentuar se janë tejkaluar afatet kushtetuese për konstituimin e Kuvendit.

Kuvendi konsiderohet i konstituuar vetëm pasi të zgjidhen edhe pesë nënkryetarët. Me konstituimin e Kuvendit, do të hapej rruga për formimin e Qeverisë së re të Kosovës dhe zgjedhjen e presidentit.

LVV-ja, së bashku me partitë e komuniteteve joserbe kanë vota të mjaftueshme për të zgjedhur një ekzekutiv të ri.

Megjithatë, 53 votat e LVV-së, dhe 12 – ashtu siç ka deklaruar Abdixhiku – të LDK-së, si dhe ato të pakicave joserbe janë të pamjaftueshme për të zgjedhur një president të ri.

Për zgjedhjen e presidentit nevojitet prania e 80 deputetëve në Kuvendin me 120 vende që votimi për presidentin e Kosovës të jetë i vlefshëm.

Nëse deputetët s’arrijnë të zgjedhin kreun e ri të shtetit, qytetarët do t’i drejtohen sërish kutive të votimit. Ato do të ishin zgjedhjet e katërta parlamentare dhe të dytat për shkak të moskonsensusit për presidentin, që nga shkurti i vitit 2025.

| Radio Evropa e Lirë

Gjykata në Prishtinë e ka dënuar në rigjykim ish-ministrin e Infrastrukturës, Pal Lekaj, me tri vjet e tetë muaj burgim për keqpërdorim të detyrës zyrtare dhe dëmtimit të buxhetit të Kosovës.

Lekaj, së bashku me tre të akuzuarit e tjerë në rastin e 53 milionëshit, Eset Berisha, Nebih Shatri dhe Besim Tahir, u shpallën fajtor të mërkurën për keqpërdorim të detyrës lidhur me autostradën “Arbën Xhaferi”.

Tahiri, ish-drejtor i Prokurimit Publik, dhe Shatri, ish-sekretar i Përgjithshëm i kësaj ministrie, u dënuan me nga një vit e tetë muaj burgim, ndërsa Berisha, ish-këshilltar i lartë politik i Lekajt, u dënua me tri vjet e tre muaj burgim.

Gjykata shqiptoi edhe dënim plotësues për ish-deputetin e Kuvendit të Kosovës, Lekaj, duke ia ndaluar për një periudhë prej tri vjet e gjashtë muaj ushtrimin e funksionit në administratën publike.

Rigjykimi ndaj tyre u mbajt pasi në shkurt të vitit 2025 Gjykata e Apelit e kishte kthyer rastin në pikën zero duke e rrëzuar aktgjykimin e gjykatës së shkallës së parë. Edhe në gjykimin e parë, që të katër të akuzuarit kishin marrë dënime sikurse në rigjykim.

Në vitin 2018, Qeveria e Kosovës kishte ndarë 53 milionë euro shtesë për kompaninë në fjalë për punimet e autostradës Prishtinë – Hani i Elezit, për shkak të, siç kishte thënë Qeveria, dështimit të ekzekutivit të mëhershëm që t’i paguajë me rregull faturat.

Ndërkohë, Prokuroria Speciale e Kosovës tha se e mirëpret aktgjykimin fajësues të Gjykatës Themelore në Prishtinë në rigjykimin ndaj tyre.

“Ky vendim paraqet një hap të rëndësishëm në forcimin e sundimit të ligjit garantimin e ndëshkueshmërisë në rastet e korrupsionit të nivelit të lartë, duke dëshmuar se keqpërdorimi i pozitës zyrtare dhe i parasë publike duhet të ketë përgjegjësi ligjore”, tha Prokuroria në një reagim.

Hetimet lidhur me ndarjen e 53 milionë eurove për konsorciumin Bechtel-Enka kishin nisur pas debateve të nxitura dhe dyshimeve të ngritura nga partitë opozitare autoritetet në Kosovë.

Më 2020, Qeveria e udhëhequr nga Albin Kurti, shfuqizoi vendimin e ekzekutivit paraprak për zgjatje të afatit të kontratës për ndërtimin e autostradës “Arbën Xhaferi”, që lidh Kosovën me Maqedoninë e Veriut.

Me këtë vendim, Qeveria Kurti ndërpreu negociatat me konsorciumin turko-amerikan, Bechtel-Enka për ndërtimin e lidhjeve të reja dhe të një mbikalimi në autostradë. Ekzekutivi kërkoi po ashtu, që dikasteret përkatëse të bënin vlerësimin e dëmit të shkaktuar në buxhet nga vendimi i shfuqizuar.

Ndryshe, autostrada Prishtinë-Shkup e quajtur “Arbën Xhaferi” ka një gjatësi prej 55 kilometrash dhe ndërtimi i saj i ka kushtuar buxhetit të Kosovës 600 milionë euro.

Kjo autostradë ishte inauguruar më 2019.

| Radio Evropa e Lirë