Nga: CASEY MICHEL / NEW REPUBLIC (NEW YORK)

Gjersa virusi korona po e shkund botën, servilët dhe lobistët e Shtëpisë së Bardhë  po përqëndrohen tek ish-Jugosllavia dhe po i rihapin plagët e vjetra.

Duke qenë ende në luftë për ta menaxhuar krizën e koronavirusit, Shtëpia e Bardhë ka filluar të kërkojë fitore politike që mund t’ia forcojnë shanset e Trumpit për rizgjedhje si president.  

Ajo (Shtëpia e Bardhë v.j.), e ka kthyer shikimin kah një cep i botës i cili nuk ka qenë në kokat e edicioneve të lajmeve amerikane përreth dy dekadash,  dhe që, nëse Trumpit i hapet rruga, mund të përfundojë në  gjakderdhje nacionaliste, ma të cilën ky rajon karakterizohej në vitet e ‘90-ta.

Në fillim të këtij muaji, presidenti serb Aleksandar Vuçiq, një ish-ministër ultranacionalist i propagandës në regjimin e Slobodan Milosheviqit,  shëtiste kokëlartë nëpër Uashington, dhe i ngazëlluar përshëndetej me disa nga dështakët kryesorë të rrethit të Trump-it.  

• 

Instagrami i Vuçiqit shfaqte takimin e bosit serb me Richard Grenellin, një diplomat shtatgjatë që ushtron detyrën e drejtorit të inteligjencës kombëtare të Trumpit, ambasador në Gjermani dhe i dërguar zyrtar për dialogun Serbi Kosovë.

 Në pranimin e Vuçiqit ishte edhe dhëndri i Trumpit,  Jared Kuchner, i cili me detyrë qeveritare përfshihet që nga planifikimet për Lindjen e Mesme, e deri tek situata e kufirit mes SHBA-ve dhe Meksikës, përkundër faktit se organet e sigurisë e konsideruan angazhimin e tij në këto poste si një rrezikim të sigurisë kombëtare.

Fotoalbumi i Vuçiqit shfaq pozat e tij të çuditshme, të afruar me Grenellin, Kuchnerin dhe me këshilltarin e sigurisë kombëtare Robert O’Brien.

Pas takimit të tyre, Vuçiq deklaroi  se Grenell  e poashtu edhe Shtetet e Bashkuara e kishin mbështetur fushatën e tij të presionit serb kundër Kosovës fqinje, të cilën qeveria e Beogradit akoma e trajton si një krahinë të ndarë serbe dhe jo si një shtet të barabartë fqinj.

Mosmarrëveshja e fundit mes fqinjëve sillet rreth luftës tregtare të filluar në nëntor të vitit 2018, kur qeveria kosovare vendosi një tarifë 100 përqind për të gjitha importet serbe. Por mosmarrëveshjet tregtare janë vetëm manifestimi i fundit i një mosmarrëveshjeje të përgjakshme, të vjetër me dekada të tëra mes Serbisë dhe Kosovës, e cila shpalli pavarësinë e saj në vitin 2008.

Kosova njihet nga SHBA-të dhe nga dhjetëra vende të tjera të botës, por Serbia ka provuar të rrëzojë këtë shtet të posangritur, duke ngulfatur ëndrrat e tij për vetëvendosje.

Për vite të tëra, përpjekja e Beogradit dukej kryesisht si idealiste: Që nga luftërat në Ballkan të viteve 1990, administratat e njëpasnjëshme të SHBA-ve kanë mbështetur sovranitetin e Kosovës, ndërsa retorikën e tyre e kanë mbështetur me forcën e ushtarisë amerikane.

Në vitin 1999, statusi i Kosovës gati sa nuk nxiti konfliktin e parë të ashpër pas Luftës së Ftohtë midis ShBA-ve dhe Rusisë,  e cila vazhdon ta shohë Serbinë si një aleat të ngushtë të saj. Forcat ushtarake amerikane kanë mbetur të stacionuara në Kosovë që nga atëherë, si pjesë e një force më të gjerë paqeruajtëse të drejtuar nga NATO-ja. Kjo mbështetje amerikane për pavarësinë e Kosovës ka qenë prej kohësh një zotim pa ngjyrime partiake.

Por, kjo e gjitha mund të ndryshojë tani: Tek republikanët është kah ngritet një koncensus që Kosova të lihet e vetmuar – dhe me grep për të gjithë ndihmën që SHBA-të i kanë dhënë asaj që nga ditët e Milosheviqit.

 “Pozicioni ynë është mjaft i qartë: tarifat duhet të hiqen në tërësi,” tweetoi Grenell, pasi e pranoi  Vuçiqin në Shtëpinë e Bardhë, duke shtuar se Kosova ishte “duke bërë një gabim serioz” duke mos e  hequr njëanshëm tarifën ndaj importit nga Serbia.

Aleatët brenda administratës e morën topin e Grenellit dhe vrapuan me të. “Për më shumë se dy dekada, forcat amerikane kanë ndihmuar në ruajtjen e paqes midis Kosovës dhe Serbisë. Tani, me përparimin historik në dukje, Kosova duhet ta bëjë pjesën e vet dhe të shfuqizojë të gjitha detyrimet e vendosura ndaj Serbisë, ”njoftoi në Twitterin e tij senatori David Perdue nga Xhorxhia, menjëherë pas vizitës së Vuçiqit në Uashington.

“Nëse Kosova nuk është plotësisht e përkushtuar për paqen, atëherë SHBA-të duhet të rishqyrtojnë praninë e vet atje.”

Të nesërmen në mëngjes, Donald Trump Jr. (I Riu), në komentin e parë që ndonjëri prej djemve të presidentit e kanë komunikuar ndonjëherë në lidhje me Kosovën —  ka ripostuar mesazhin e Perdue me një mesazh të vet.

“Janë 650 trupa amerikane në Kosovë”, shkroi Trump Jr. për forcën paqeruajtëse afatgjate. “Është koha për t’i kthyer ata në shtëpi.“

Pse Trumpi Jr. papritmas këtë muaj u bë i guximshëm, që botës t’ia dërgojë mendimet e tij për sigurinë në Ballkan? Por më e rëndësishmja, pse administrata e Trumpit  po dërgon sinjale se roli i Amerikës si garantuese e pavarësisë së Kosovës papritmas ka dalë në treg?

Një përgjigje qartazi vjen nga zotimi i Trumpit se çfarë kënete duhet tharë kësaj radhe – dhe e njejta në ndërkohë e ka vërshuar edhe Uashingtonin e udhëhequr nga ky president, njërin prej më të korruptuarve nga presidentët.

“E kemi parë një degradim shumë alarmues në cilësinë e politikës së jashtme amerikane, dhe kemi shqetësime të dukshme se sa ajo është personalizuar thellësisht nga familja Trump, e cila vërtetë këtë politikë gati tërësisht  e ka shndërruar në një makinë të shërbimeve me pagesë“,  – më tha Jasmin Mujanoviq, një asistent profesor i shkencave politike në Universitetin Elon, dhe autor i librit të fundit që shqyrton dinamikën politike në Ballkanin Perëndimor.

 “Nga këndvështrimi ballkanik, një numër i akterevë politik në këtë rajon u ngazëllyen nga zgjedhja e Trumpit – mbase askush më shumë sesa Beogradi dhe të afërmit e tij.” – shtoi Mujanoviq

Në të vërtetë, gjatë dy viteve të fundit,  pak grupe kanë mundur ta spostojnë veten afër makinerisë lobuese të Trumpit aq sa kanë bërë Serbia dhe aleatët e saj.

Në vitin 2018, ish-menaxheri i fushatës së Trumpit, Corey Lewandowski,  papritmas u shfaq në Beograd, ku raportohet se ai u përpoq të krijojë lidhje lobuese me Vuçiqin – një udhëheqës antidemokratik që e forcoi rolin e tij si autokrat i Serbisë për vitet e ardhshme.

Sipas agjendës së takimeve të Lewandowskit  në Beograd, atij i është bashkuar edhe George Gigicos, një ish-ndihmës i Trumpit  (Firma e lobimit e lidhur me Lewandowskin, Turnberry Solutions LLC, me lehtësi e kishte ndarë emrin e firmës së vet me njërën nga fushat e golfit të Trumpit në Skoci)

Gjithashtu në vitin 2018, separatistët pro-serbë në Republikën Srpska, një rajon etnik me shumicë serbe në Bosnjë dhe Hercegovinë,  angazhuan dy zyrtarë të kampanjës sëTrumpit, për t’i ndihmuar ata në përpjekjet që ta shkatërrojnë vendin dhe që t’i bashkohen Serbisë.

Nuk çoi peshë fakti se shumë zyrtarë të Republikës Srpska tashmë ishin të sanksionuar nga Sh.B.A-ja për korrupsion dhe për përpjekjet e tyre që ta copëtojnë shtetin boshnjak.

 Një nga ish-operativët e fushatës së Trumpit,  Mike Rubino, u kthye në lobist, dhe ai madje e pëmbylli vjet qarkun e lojës paguaj-dhe-luaj , pasi që Shtëpia e Bardhë e angazhoi  në Departamentin e Shëndetit dhe të Shërbimeve Njerëzore.

(Ai dha dorëheqje katër muaj më vonë, duke e akuzuar shefin e tij se ishte pjestar i lëvizjes “Never Trump” (Kurrë Trump);

Tetorin e kaluar, u publikua lajmi se Rubino kishte marrë pjesë në një drekë pranverore me përfaqësuesit e presidentit të Ukrainës, Volodymyr Zelenskiy në Trump International Hotel në Uashington, pak para telefonatës midis Trump dhe Zelenskiy që solli deri tek mocioni i votëbesimit të presidentit).

Kontaktet me firmat lobuese gjithashtu i japin kuptim edhe emërimit të Grenellit  si i dërguar zyrtar i SHBA-ve për raportet serbo – kosovare gjatë tetorit të kaluar.  Megjithëse ai ishte ambasador amerikan në Gjermani për më shumë se një vit, Grenelli nuk kishte përvojë me Ballkanin para se Trumpi t’ia jepte edhe këtë kapelë të dytë që ta mbajë mbi kokë.

Grenell, megjithatë, ka përvojë të konsiderueshme në lojën me figurat e tejkorruptuara  nga vendet post-sovjetike drejt audiencës amerikane – aq sa ai mund të ketë shkelur edhe Aktin e Regjistrimit të Agjentëve të Huaj në Departamentin e Drejtësisë, gjersa vepronte si një agjent i huaj i paregjistruar.

Të gjitha këto lidhje lobimi, përkdhelje të të panjohurve, qasje e lehtë tek çdo gjë që ka emrin Trump — ka bërë që SHBA-të papritmas të fillojnë të ushtrojnë presion mbi Kosovën, dhe veçanërisht mbi kryeministrin kosovar Albin Kurti, që ai t’i  bëjë lëshime të njëanshme Beogradit.

Ky lojalitet i ri i administratës amerikane ndaj Serbisë , siç e përshkruajti një analist rajonal, është “një lajm shumë, shumë, shumë i keq”.

 Gjithashtu, siç vuri në dukje Edward P. Joseph i “Foreign Policy”, ky është një “veprim i paparë kundër një vendi ndoshta më proamerikan në botë. “

 Dhe nëse Kurti nuk u nënshtrohet dëshirave serbe, siç sugjeroi Trump Jr., SHBA-të mund të tërheqin plotësisht kontributin e tyre — dhe të lejojnë që Vuçiq lirshëm të mbretërojë në Ballkan sipas qejfit të tij,  vetëm dy dekada pas demonstrimeve të Milosheviqit se çfarë dëmesh mund të shkaktojnë flakët e nacionalizmit,  nëse atyre ju jepet  frymë.

Gatishmëria e administratës së Trumpit për t’ia mbajtur zhagun Vuçiqit,  gjithashtu ndihmohet edhe nga  ambicia e qartë e Shtëpisë së Bardhë që të sigurojë një fitore në politikën e jashtme,  pa marrë parasysh koston e këtij veprimi.

“Dobia e kryerjes së një marrëveshjeje për Kosovën qëndron në faktin se jo shumë amerikanë e dinë ç’ka n’dreq po ndodh me Kosovën, dhe se ajo nuk ka qenë në radarët e askujt për shumë kohë, kështu që Shtëpia e Bardhë e ka luksin e rrotullimit të gurëve nga cilado anë“- tha Mujanoviq.

Përfundimi i prezencës afatgjate ushtarake jashtë vendit, sado e vogël që është, dhe deklarimet se përfituesit e dobët të sigurisë Amerikane tash e tutje duhet të kujdesen për vetveten: Sigurisht që e ha pazari,  sado me shkurtpamësi, si një fitore për përshkrimin mitik “Donald pëllumbi (i paqes)”.  

Në thelb, Shtëpia e Bardhë nën udhëheqjen e Trumpit thjesht beson se do të jetë një fitore e politikës së jashtme, kështu që mund të rrisë besueshmërinë e saj si një aktor i politikës së jashtme,” – shtoi Mujanoviq.

Është një lojë që s’e kemi parë ndonjëherë më herët .

Ashtu sikurse në Siri dhe Ukrainë, për çfarëdo arsye qoftë, Trump ka kohë që i është nënshtruar këndvështrimit rus, dhe ka lejuar Moskën që të marrë përgjegjësi aty, e jo ta sfidojë atë me prani ose operacione të SHBA-ve.

Duke i dhënë Vuçiqit,  i cili ka afërsi me presidentin rus Vladimir Putin, një autoritet më të madh-  dhe duke i mbyllur sytë para veprimeve të forcave pro-ruse në rajon — Trump po e vazhdon një trend i cili po i rrezikon interesat e SHBA-ve diku tjetër, edhe pse ai po deklarohet se është kah e mbron stabilitetin nëpër të gjithë botën.

Dhe kjo, sipas ekspertëve, është një poker i dobët me pasoja katastrofale për ngërçin ndërmjet Kosovës e Serbisë.

Forcat ushtarake të ShBA-ve në Kosovë “janë shtylla e vetme e stabilitetit në rajon,” pat shkruar në Twitter gjenerali i pensionuar Ben Hodges, i cili ishte komandant i Armatës së Sh.B.A-ve  në Europë nga viti 2014 deri në 2017, duke iu përgjigjur kërcënimit të tërheqjes së trupave nga djali i Trump.

 “Tërheqja e tyre tani, para zbatimit të marrëveshjeve, do të ishte sikur të tërhiqnit të gjithë sulmuesit në fund të ndeshjes së futbollit, pak para se të dilni në avantazh.“

Marrëveshjet e synuara për zbatim, do të përfshinin konteste territoriale ndërmjet Serbisë dhe Kosovës, do nxisnin shkëndijë që me siguri do ta ndizte një fuçi që rajoni nuk do ta përballonte, vetëm një gjeneratë pas kolapsit të Jugosllavisë.

Çfarëdo ndarje “rrezikon shkëmbimin e detyruar të popullsisë e poashtu edhe dhunë”, pat shkruar në fillim të këtij muaji Shaun Byrnes, një ish diplomat amerikan që shërbeu në Kosovë gjatë kulminacionit të fushatës irredentiste të Milosheviqit.

 “Më keq, ajo mund të ringjallë ëndrrat e nacionalistëve radikalë diku tjetër në Ballkan.”

Ata nacionalistë radikalë tashmë e shohin administratën e Trumpit si një aleat të ëndrrave të tyre për t’i ndryshuar kufijtë e pas Luftës së Ftohtë, dhe se familja e Trump duket se me qejf do ta detyronte atë kurs – pa marrë parasysh për çmimin që do ta paguanin popujt e gadishullit Ballkanik, apo për namin e Amerikës.

Çfarëdo që të jetë epilogu, lobistët i marrin paratë.

Casey Michel është reporter hulumtues me bazë në Nju Jork.

Artikulli është përdorur me autorizimin e autorit.   Ndalohet kopjimi dhe reprodukimi i artikullit apo pjesëve të tij pa pëlqimin e autorit Përktheu dhe përshtati: Visar Hoti

Copyright:   NEW REPUBLIC