Botë

NEW REPUBLIC: A mundet Trump ta ndez një luftë të re etnike në Ballkan?

Published

6 years ago

27 March, 2020

Nga: CASEY MICHEL / NEW REPUBLIC (NEW YORK)

Gjersa virusi korona po e shkund botën, servilët dhe lobistët e Shtëpisë së Bardhë po përqëndrohen tek ish-Jugosllavia dhe po i rihapin plagët e vjetra.

Duke qenë ende në luftë për ta menaxhuar krizën e koronavirusit, Shtëpia e Bardhë ka filluar të kërkojë fitore politike që mund t’ia forcojnë shanset e Trumpit për rizgjedhje si president.

Ajo (Shtëpia e Bardhë v.j.), e ka kthyer shikimin kah një cep i botës i cili nuk ka qenë në kokat e edicioneve të lajmeve amerikane përreth dy dekadash, dhe që, nëse Trumpit i hapet rruga, mund të përfundojë në gjakderdhje nacionaliste, ma të cilën ky rajon karakterizohej në vitet e ‘90-ta.

Në fillim të këtij muaji, presidenti serb Aleksandar Vuçiq, një ish-ministër ultranacionalist i propagandës në regjimin e Slobodan Milosheviqit, shëtiste kokëlartë nëpër Uashington, dhe i ngazëlluar përshëndetej me disa nga dështakët kryesorë të rrethit të Trump-it.

Instagrami i Vuçiqit shfaqte takimin e bosit serb me Richard Grenellin, një diplomat shtatgjatë që ushtron detyrën e drejtorit të inteligjencës kombëtare të Trumpit, ambasador në Gjermani dhe i dërguar zyrtar për dialogun Serbi Kosovë.

Në pranimin e Vuçiqit ishte edhe dhëndri i Trumpit, Jared Kuchner, i cili me detyrë qeveritare përfshihet që nga planifikimet për Lindjen e Mesme, e deri tek situata e kufirit mes SHBA-ve dhe Meksikës, përkundër faktit se organet e sigurisë e konsideruan angazhimin e tij në këto poste si një rrezikim të sigurisë kombëtare.

Fotoalbumi i Vuçiqit shfaq pozat e tij të çuditshme, të afruar me Grenellin, Kuchnerin dhe me këshilltarin e sigurisë kombëtare Robert O’Brien.

Foto nga takimi i Vuçiq në Shtëpinë e Bardhë (Nga e majta: Robert O’Brien, Aleksandar Vuçiq, Richard Grenell dhe Jared Kuchner)

Pas takimit të tyre, Vuçiq deklaroi se Grenell e poashtu edhe Shtetet e Bashkuara e kishin mbështetur fushatën e tij të presionit serb kundër Kosovës fqinje, të cilën qeveria e Beogradit akoma e trajton si një krahinë të ndarë serbe dhe jo si një shtet të barabartë fqinj.

Mosmarrëveshja e fundit mes fqinjëve sillet rreth luftës tregtare të filluar në nëntor të vitit 2018, kur qeveria kosovare vendosi një tarifë 100 përqind për të gjitha importet serbe. Por mosmarrëveshjet tregtare janë vetëm manifestimi i fundit i një mosmarrëveshjeje të përgjakshme, të vjetër me dekada të tëra mes Serbisë dhe Kosovës, e cila shpalli pavarësinë e saj në vitin 2008.

Kosova njihet nga SHBA-të dhe nga dhjetëra vende të tjera të botës, por Serbia ka provuar të rrëzojë këtë shtet të posangritur, duke ngulfatur ëndrrat e tij për vetëvendosje.

Për vite të tëra, përpjekja e Beogradit dukej kryesisht si idealiste: Që nga luftërat në Ballkan të viteve 1990, administratat e njëpasnjëshme të SHBA-ve kanë mbështetur sovranitetin e Kosovës, ndërsa retorikën e tyre e kanë mbështetur me forcën e ushtarisë amerikane.

Në vitin 1999, statusi i Kosovës gati sa nuk nxiti konfliktin e parë të ashpër pas Luftës së Ftohtë midis ShBA-ve dhe Rusisë, e cila vazhdon ta shohë Serbinë si një aleat të ngushtë të saj. Forcat ushtarake amerikane kanë mbetur të stacionuara në Kosovë që nga atëherë, si pjesë e një force më të gjerë paqeruajtëse të drejtuar nga NATO-ja. Kjo mbështetje amerikane për pavarësinë e Kosovës ka qenë prej kohësh një zotim pa ngjyrime partiake.

Por, kjo e gjitha mund të ndryshojë tani: Tek republikanët është kah ngritet një koncensus që Kosova të lihet e vetmuar – dhe me grep për të gjithë ndihmën që SHBA-të i kanë dhënë asaj që nga ditët e Milosheviqit.

Murali grafik që u shfaq në Beograd më 7 Dhjetor 2016, pas fitores së Trumpit

“Pozicioni ynë është mjaft i qartë: tarifat duhet të hiqen në tërësi,” tweetoi Grenell, pasi e pranoi Vuçiqin në Shtëpinë e Bardhë, duke shtuar se Kosova ishte “duke bërë një gabim serioz” duke mos e hequr njëanshëm tarifën ndaj importit nga Serbia.

Aleatët brenda administratës e morën topin e Grenellit dhe vrapuan me të. “Për më shumë se dy dekada, forcat amerikane kanë ndihmuar në ruajtjen e paqes midis Kosovës dhe Serbisë. Tani, me përparimin historik në dukje, Kosova duhet ta bëjë pjesën e vet dhe të shfuqizojë të gjitha detyrimet e vendosura ndaj Serbisë, ”njoftoi në Twitterin e tij senatori David Perdue nga Xhorxhia, menjëherë pas vizitës së Vuçiqit në Uashington.

“Nëse Kosova nuk është plotësisht e përkushtuar për paqen, atëherë SHBA-të duhet të rishqyrtojnë praninë e vet atje.”

Të nesërmen në mëngjes, Donald Trump Jr. (I Riu), në komentin e parë që ndonjëri prej djemve të presidentit e kanë komunikuar ndonjëherë në lidhje me Kosovën — ka ripostuar mesazhin e Perdue me një mesazh të vet.

“Janë 650 trupa amerikane në Kosovë”, shkroi Trump Jr. për forcën paqeruajtëse afatgjate. “Është koha për t’i kthyer ata në shtëpi.“

Pse Trumpi Jr. papritmas këtë muaj u bë i guximshëm, që botës t’ia dërgojë mendimet e tij për sigurinë në Ballkan? Por më e rëndësishmja, pse administrata e Trumpit po dërgon sinjale se roli i Amerikës si garantuese e pavarësisë së Kosovës papritmas ka dalë në treg?

Një përgjigje qartazi vjen nga zotimi i Trumpit se çfarë kënete duhet tharë kësaj radhe – dhe e njejta në ndërkohë e ka vërshuar edhe Uashingtonin e udhëhequr nga ky president, njërin prej më të korruptuarve nga presidentët.

“E kemi parë një degradim shumë alarmues në cilësinë e politikës së jashtme amerikane, dhe kemi shqetësime të dukshme se sa ajo është personalizuar thellësisht nga familja Trump, e cila vërtetë këtë politikë gati tërësisht e ka shndërruar në një makinë të shërbimeve me pagesë“, – më tha Jasmin Mujanoviq, një asistent profesor i shkencave politike në Universitetin Elon, dhe autor i librit të fundit që shqyrton dinamikën politike në Ballkanin Perëndimor.

“Nga këndvështrimi ballkanik, një numër i akterevë politik në këtë rajon u ngazëllyen nga zgjedhja e Trumpit – mbase askush më shumë sesa Beogradi dhe të afërmit e tij.” – shtoi Mujanoviq

Në të vërtetë, gjatë dy viteve të fundit, pak grupe kanë mundur ta spostojnë veten afër makinerisë lobuese të Trumpit aq sa kanë bërë Serbia dhe aleatët e saj.

Në vitin 2018, ish-menaxheri i fushatës së Trumpit, Corey Lewandowski, papritmas u shfaq në Beograd, ku raportohet se ai u përpoq të krijojë lidhje lobuese me Vuçiqin – një udhëheqës antidemokratik që e forcoi rolin e tij si autokrat i Serbisë për vitet e ardhshme.

Sipas agjendës së takimeve të Lewandowskit në Beograd, atij i është bashkuar edhe George Gigicos, një ish-ndihmës i Trumpit (Firma e lobimit e lidhur me Lewandowskin, Turnberry Solutions LLC, me lehtësi e kishte ndarë emrin e firmës së vet me njërën nga fushat e golfit të Trumpit në Skoci)

Gjithashtu në vitin 2018, separatistët pro-serbë në Republikën Srpska, një rajon etnik me shumicë serbe në Bosnjë dhe Hercegovinë, angazhuan dy zyrtarë të kampanjës sëTrumpit, për t’i ndihmuar ata në përpjekjet që ta shkatërrojnë vendin dhe që t’i bashkohen Serbisë.

Nuk çoi peshë fakti se shumë zyrtarë të Republikës Srpska tashmë ishin të sanksionuar nga Sh.B.A-ja për korrupsion dhe për përpjekjet e tyre që ta copëtojnë shtetin boshnjak.

Një nga ish-operativët e fushatës së Trumpit, Mike Rubino, u kthye në lobist, dhe ai madje e pëmbylli vjet qarkun e lojës paguaj-dhe-luaj , pasi që Shtëpia e Bardhë e angazhoi në Departamentin e Shëndetit dhe të Shërbimeve Njerëzore.

(Ai dha dorëheqje katër muaj më vonë, duke e akuzuar shefin e tij se ishte pjestar i lëvizjes “Never Trump” (Kurrë Trump);

Tetorin e kaluar, u publikua lajmi se Rubino kishte marrë pjesë në një drekë pranverore me përfaqësuesit e presidentit të Ukrainës, Volodymyr Zelenskiy në Trump International Hotel në Uashington, pak para telefonatës midis Trump dhe Zelenskiy që solli deri tek mocioni i votëbesimit të presidentit).

Kontaktet me firmat lobuese gjithashtu i japin kuptim edhe emërimit të Grenellit si i dërguar zyrtar i SHBA-ve për raportet serbo – kosovare gjatë tetorit të kaluar. Megjithëse ai ishte ambasador amerikan në Gjermani për më shumë se një vit, Grenelli nuk kishte përvojë me Ballkanin para se Trumpi t’ia jepte edhe këtë kapelë të dytë që ta mbajë mbi kokë.

Grenell, megjithatë, ka përvojë të konsiderueshme në lojën me figurat e tejkorruptuara nga vendet post-sovjetike drejt audiencës amerikane – aq sa ai mund të ketë shkelur edhe Aktin e Regjistrimit të Agjentëve të Huaj në Departamentin e Drejtësisë, gjersa vepronte si një agjent i huaj i paregjistruar.

Të gjitha këto lidhje lobimi, përkdhelje të të panjohurve, qasje e lehtë tek çdo gjë që ka emrin Trump — ka bërë që SHBA-të papritmas të fillojnë të ushtrojnë presion mbi Kosovën, dhe veçanërisht mbi kryeministrin kosovar Albin Kurti, që ai t’i bëjë lëshime të njëanshme Beogradit.

Ky lojalitet i ri i administratës amerikane ndaj Serbisë , siç e përshkruajti një analist rajonal, është “një lajm shumë, shumë, shumë i keq”.

Gjithashtu, siç vuri në dukje Edward P. Joseph i “Foreign Policy”, ky është një “veprim i paparë kundër një vendi ndoshta më proamerikan në botë. “

Dhe nëse Kurti nuk u nënshtrohet dëshirave serbe, siç sugjeroi Trump Jr., SHBA-të mund të tërheqin plotësisht kontributin e tyre — dhe të lejojnë që Vuçiq lirshëm të mbretërojë në Ballkan sipas qejfit të tij, vetëm dy dekada pas demonstrimeve të Milosheviqit se çfarë dëmesh mund të shkaktojnë flakët e nacionalizmit, nëse atyre ju jepet frymë.

Gatishmëria e administratës së Trumpit për t’ia mbajtur zhagun Vuçiqit, gjithashtu ndihmohet edhe nga ambicia e qartë e Shtëpisë së Bardhë që të sigurojë një fitore në politikën e jashtme, pa marrë parasysh koston e këtij veprimi.

“Dobia e kryerjes së një marrëveshjeje për Kosovën qëndron në faktin se jo shumë amerikanë e dinë ç’ka n’dreq po ndodh me Kosovën, dhe se ajo nuk ka qenë në radarët e askujt për shumë kohë, kështu që Shtëpia e Bardhë e ka luksin e rrotullimit të gurëve nga cilado anë“- tha Mujanoviq.

Përfundimi i prezencës afatgjate ushtarake jashtë vendit, sado e vogël që është, dhe deklarimet se përfituesit e dobët të sigurisë Amerikane tash e tutje duhet të kujdesen për vetveten: Sigurisht që e ha pazari, sado me shkurtpamësi, si një fitore për përshkrimin mitik “Donald pëllumbi (i paqes)”.

Në thelb, Shtëpia e Bardhë nën udhëheqjen e Trumpit thjesht beson se do të jetë një fitore e politikës së jashtme, kështu që mund të rrisë besueshmërinë e saj si një aktor i politikës së jashtme,” – shtoi Mujanoviq.

Është një lojë që s’e kemi parë ndonjëherë më herët .

Ashtu sikurse në Siri dhe Ukrainë, për çfarëdo arsye qoftë, Trump ka kohë që i është nënshtruar këndvështrimit rus, dhe ka lejuar Moskën që të marrë përgjegjësi aty, e jo ta sfidojë atë me prani ose operacione të SHBA-ve.

Duke i dhënë Vuçiqit, i cili ka afërsi me presidentin rus Vladimir Putin, një autoritet më të madh- dhe duke i mbyllur sytë para veprimeve të forcave pro-ruse në rajon — Trump po e vazhdon një trend i cili po i rrezikon interesat e SHBA-ve diku tjetër, edhe pse ai po deklarohet se është kah e mbron stabilitetin nëpër të gjithë botën.

Dhe kjo, sipas ekspertëve, është një poker i dobët me pasoja katastrofale për ngërçin ndërmjet Kosovës e Serbisë.

Forcat ushtarake të ShBA-ve në Kosovë “janë shtylla e vetme e stabilitetit në rajon,” pat shkruar në Twitter gjenerali i pensionuar Ben Hodges, i cili ishte komandant i Armatës së Sh.B.A-ve në Europë nga viti 2014 deri në 2017, duke iu përgjigjur kërcënimit të tërheqjes së trupave nga djali i Trump.

“Tërheqja e tyre tani, para zbatimit të marrëveshjeve, do të ishte sikur të tërhiqnit të gjithë sulmuesit në fund të ndeshjes së futbollit, pak para se të dilni në avantazh.“

Marrëveshjet e synuara për zbatim, do të përfshinin konteste territoriale ndërmjet Serbisë dhe Kosovës, do nxisnin shkëndijë që me siguri do ta ndizte një fuçi që rajoni nuk do ta përballonte, vetëm një gjeneratë pas kolapsit të Jugosllavisë.

Çfarëdo ndarje “rrezikon shkëmbimin e detyruar të popullsisë e poashtu edhe dhunë”, pat shkruar në fillim të këtij muaji Shaun Byrnes, një ish diplomat amerikan që shërbeu në Kosovë gjatë kulminacionit të fushatës irredentiste të Milosheviqit.

“Më keq, ajo mund të ringjallë ëndrrat e nacionalistëve radikalë diku tjetër në Ballkan.”

Ata nacionalistë radikalë tashmë e shohin administratën e Trumpit si një aleat të ëndrrave të tyre për t’i ndryshuar kufijtë e pas Luftës së Ftohtë, dhe se familja e Trump duket se me qejf do ta detyronte atë kurs – pa marrë parasysh për çmimin që do ta paguanin popujt e gadishullit Ballkanik, apo për namin e Amerikës.

Çfarëdo që të jetë epilogu, lobistët i marrin paratë.

Casey Michel është reporter hulumtues me bazë në Nju Jork.

Artikulli është përdorur me autorizimin e autorit. Ndalohet kopjimi dhe reprodukimi i artikullit apo pjesëve të tij pa pëlqimin e autorit Përktheu dhe përshtati: Visar Hoti

Botë

Anijet nisin të lundrojnë përmes Ngushticës së Hormuzit

Published

3 days ago

08 April, 2026

Redaksia

Armëpushimi i brishtë si duket po respektohet disa orë pasi Shtetet e Bashkuara dhe Irani u pajtuan për të, teksa anijet po lëvizin përmes Ngushticës së Hormuzit dhe bombardimet janë ndalur për herë të parë në më shumë se një muaj.

Udhëheqësit nga e mbarë bota – përfshirë edhe tregjet financiare dhe të energjisë – më 8 prill mirëpritën armëpushimin, teksa shpresojnë se ai do të çojë në një zgjidhje diplomatike për t’i dhënë fund luftës, ndonëse ka pasur disa raportime për sulme ajrore të kryera nga Izraeli dhe Irani.

“Presidenti i Shteteve të Bashkuara më ka thënë mua, dhe i ka thënë të gjithë ekipit negociator – sekretarit të Shtetit, Marco Rubion, dhe të dërguarit të posaçëm, Steve Witkoff – ‘Shkoni dhe punoni me mirëbesim për të arritur një marrëveshje’”, tha nënpresidenti amerikan, JD Vance, gjatë pjesëmarrjes në një ngjarje në Budapest.

“Ai nuk ka durim. Është i paduruar për të bërë përparim. Na ka thënë të negociojmë me mirëbesim dhe mendoj se nëse ata negociojnë me mirëbesim, do të jemi në gjendje të gjejmë një marrëveshje. Por, kjo është një ‘nëse’ e madhe dhe, në fund varet nga iranianët se si do të negociojnë. Shpresoj që të marrin vendimin e duhur”, shtoi Vance.

Uashingtoni dhe Teherani u pajtuan më 7 prill për një armëpushim dyjavor, të ndërmjetësuar nga Pakistani, duke u tërhequr nga përshkallëzimi për t’u dhënë kohë dy palëve të negociojnë një marrëveshje paqeje.

“SHBA-ja do të punojë ngushtë me Iranin, për të cilin kemi përcaktuar se ka kaluar në atë që do të jetë një ndryshim shumë produktiv i regjimit”, tha Trump në rrjetet sociale më 8 prill.

Islamabadi do të ndërmjetësojë negociatat e drejtpërdrejta mes dy vendeve më 10 prill.

Trump, që më 7 prill shkroi se “një civilizim i tërë do të vdesë sonte” nëse Irani nuk arrin një marrëveshje, shkroi në rrjetet sociale se ka pranuar një propozim 10-pikësh nga Teherani dhe se ai beson se “është një bazë mbi të cilën mund të punohet për të negociuar”.

Iranianët janë shprehur të lehtësuar, por njëkohësisht të shqetësuar pasi SHBA-ja dhe Irani njoftuan për marrëveshjen, që parasheh ndaljen e armiqësive për dy javë. Pas më shumë se pesë javë sulme ajrore, disa iranianë thonë se presin ditë të vështira përpara, me infrastrukturë të shkatërruar, por gjithashtu duan që Qeveria e tyre të rivendosë të drejtat themelore dhe të lirojë të burgosurit politikë.

“Jam i lumtur që ka një armëpushim, por nuk do të qetësohem derisa të ketë paqe të qëndrueshme”, tha një burrë nga brenda Iranit në një mesazh dërguar Radios Farda të Radios Evropa e Lirë.

“E di se na presin ditë të vështira. Infrastruktura është shkatërruar dhe autoritetet me gjasë do të bëhen më të dhunshme, por ne duhet të qëndrojmë të bashkuar dhe të distancohemi nga nxitësit e luftës”.

Trump nuk dha detaje për propozimin iranian, por shtoi se marrëveshja varet nga fakti nëse Teherani lejon kalim të papenguar të anijeve në Ngushticën e Hormuzit, një rrugë kyç detare përmes së cilës kalon rreth 20 për qind e naftës dhe gazit në botë.

Sipas të dhënave nga monitoruesi detar MarineTraffic, deri në mesditë dy anije kaluan përmes kësaj rruge ujore.

“Shenjat e para të aktivitetit të anijeve po shfaqen në Ngushticën e Hormuzit pas njoftimit për armëpushim, që përfshin një rihapje të përkohshme të kësaj rruge strategjike për të mundësuar negociatat”, thuhet në një postim të këtij monitoruesi në X, duke theksuar se një anije transportuese me pronësi greke dhe një anije me flamur liberian kanë kaluar tashmë përmes ngushticës.

Ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araqchi, konfirmoi përmes një postimi në X se nëse sulmet kundër Iranit ndalohen, forcat e armatosura iraniane “do të ndalin” sulmet hakmarrëse ndaj caqeve në mbarë Lindjen e Mesme.

“Gjatë dy javëve, do të jetë i mundur kalimi i sigurt përmes Ngushticës së Hormuzit përmes koordinimit me forcat e armatosura të Iranit dhe duke pasur parasysh kufizimet teknike”, shkroi ai.

Izraeli tha se e mbështet vendimin e presidentit Trump për të ndalur sulmet ndaj Iran për dy javë, me kusht që të rihapet menjëherë Ngushtica e Hormuzit dhe të ndalen sulmet ndaj SHBA-së, Izraelit dhe vendeve të tjera në rajon.

Por, deklarata, e publikuar nga zyra e kryeministrit izraelit, Benjamin Netanyahu, tha se armëpushimi nuk përfshin Libanin, gjë që bie ndesh me një deklaratë të mëhershme të kryeministrit të Pakistan, Shehbaz Sharif.

Agjencia shtetërore e lajmeve e Libanit, raportoi për sulme të reja izraelite në jug të vendit, përfshirë granatime dhe një sulm ajror në mëngjes ndaj një ndërtese pranë një spitali, ku u vranë katër persona.

Për më tepër, ushtria izraelite lëshoi paralajmërime urgjente për banorët, duke thënë se planifikonte të sulmonte në jug të Libanit.

Ndërkohë, shtetet e Gjirit, Kuvajti dhe Emiratet e Bashkuara Arabe raportuan për sulme të reja në territorin e tyre.

| Radio Evropa e Lirë

Botë

SHBA-ja dhe Irani bëjnë marrëveshje për armëpushim dyjavor

Published

3 days ago

08 April, 2026

Redaksia

Presidenti amerikan, Donald Trump, tha se SHBA-ja ka pranuar një armëpushim dyjavor me Iranin, të ndërmjetësuar nga Pakistani, për t’u dhënë kohë palëve që të negociojnë një marrëveshje paqeje.

Trump, i cili më 7 prill paralajmëroi se “një qytetërim i tërë do të vdesë sonte” nëse Irani nuk bën marrëveshje, tha se ka marrë nga Teherani një propozim me 10 pika dhe se e konsideron atë një bazë të mirë për negociata.

Agjencia e lajmeve Tasnim, e afërt me forcat e Gardës Revolucionare Islamike të Iranit (IRGC), konfirmoi se është “vendosur” një armëpushim midis dy palëve, “me kushte të caktuara”.

Ajo nuk dha detaje shtesë, duke thënë se ato do të shpallen së shpejti.

Trump, gjithashtu, nuk dha detaje për propozimin iranian, por tha se marrëveshja varet nga lejimi i lëvizjes së lirë të anijeve në Ngushticën e Hormuzit – një rrugë shumë e rëndësishme për transportin e naftës dhe gazit.

“… pas kërkesës së tyre që unë t’i ndalja sulmet shkatërruese që ishin planifikuar për sonte ndaj Iranit, dhe me kusht që Republika Islamike e Iranit të pajtohet për hapjen E PLOTË, TË MENJËHERSHME dhe TË SIGURT të Ngushticës së Hormuzit, unë pranoj t’i pezulloj bombardimet dhe sulmet ndaj Iranit për një periudhë dyjavore”, shkroi Trump në rrjetet sociale.

Analistët e përshkruajnë këtë kusht si çelës të marrëveshjes, duke shtuar se stabiliteti i armëpushimit do të varet nga Teherani.

“Tani të gjithë sytë janë tek Irani, pasi presidenti e ka kushtëzuar armëpushimin me hapjen e Ngushticës nga ana e Iranit”, thotë për Radion Evropa e Lirë Alex Plitsas, bashkëpunëtor i lartë në Këshillin Atlantik dhe ish-zyrtar i Pentagonit.

Izraeli tha se e mbështet vendimin e Trumpit për t’i pezulluar sulmet kundër Iranit, por shtoi se “armëpushimi dyjavor nuk e përfshin Libanin”.

Anne Dreazen, nënkryetare e Qendrës për një Lindje të Mesme të Re pranë Komitetit Hebre Amerikan, thotë për Radion Evropa e Lirë se, ndonëse armëpushimi përfaqëson një “ulje taktike të tensioneve”, kushtet detare mbeten shumë të brishta.

Ajo thotë se, për shkak se kalimi vazhdon të koordinohet përmes ushtrisë iraniane, marrëveshja përfaqëson një “regjim të kontrolluar dhe të kushtëzuar të qasjes”, dhe jo një rikthim të vërtetë te normat ndërkombëtare.

“Në terma praktikë, Irani po ruan aftësinë për të rregulluar, kufizuar apo politizuar trafikun detar, duke e përdorur Ngushticën si mjet presioni, në vend që të rikthejë parimin e lundrimit të lirë”, thotë Dreazen.

Sipas saj, barra bie mbi Teheranin për të dëshmuar se është i gatshëm të “ndryshojë kurs”.

“Arsyeja për ta bërë këtë është se ne tashmë i kemi përmbushur dhe tejkaluar të gjitha objektivat ushtarake dhe jemi shumë larg një marrëveshjeje përfundimtare në lidhje me PAQEN afatgjate me Iranin dhe PAQEN në Lindjen e Mesme”, shtoi Trump.

Ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araqchi, shkroi në X se nëse sulmet kundër Iranit ndalen, forcat e armatosura iraniane do t’i ndërpresin sulmet e tyre kundër objektivave në të gjithë Lindjen e Mesme.

“Për një periudhë prej dy javësh, kalimi i sigurt nëpër Ngushticën e Hormuzit do të jetë i mundur nëpërmjet koordinimit me Forcat e Armatosura të Iranit dhe duke marrë në konsideratë kufizimet teknike”, tha ai.

Ky zhvillim pason paralajmërimet e Trumpit se Shtetet e Bashkuara do t’i sulmojnë termocentralet dhe urat e Iranit – deklarata që zyrtarët iranianë i përshkruan si kërcënime për ‘krime lufte’, edhe pse disa ekspertë të së drejtës ndërkombëtare i kontestuan këto vlerësime.

Ai vjen gjithashtu vetëm disa orë pasi sulmet ajrore të SHBA-së dhe Izraelit goditën vende të shumta në të gjithë Iranin, duke përfshirë infrastrukturën dhe ishullin strategjik, Harg.

Zyrtarë të lartë të administratës së Trumpit e cilësuan marrëveshjen si “një fitore”, ndërsa Jason Brodsky, drejtor i politikave në organizatën Të Bashkuar kundër Iranit, e përshkruan atë si “një pauzë taktike” nga ana e Shteteve të Bashkuara për të parë nëse Irani do t’i përmbahet marrëveshjes.

“Mendoj se presidenti Trump e ka ende opsionin e përshkallëzimit. Planet për sulm janë përgatitur. Kërcënimi i besueshëm ushtarak mbetet”, thotë ai për Radion Evropa e Lirë.

Paraprakisht kishte shqetësime globale për deklaratat e Trumpit për shkatërrimin e civilizimit iranian.

Papa Leoni, amerikan, e konsideroi këtë “vërtet të papranueshme”, ndërsa të tjerë paralajmëruan kundër sulmeve ndaj infrastrukturës civile.

Derisa konflikti, që filloi me sulmet ajrore amerikane dhe izraelite ndaj Iranit më 28 shkurt, vazhdonte, kishte pak shenja që palët ishin gati për kompromis, dhe propozimet e Uashingtonit dhe Teheranit rrallë përputheshin.

| Radio Evropa e Lirë

Botë

Trump kërcënon Iranin me shkatërrim total

Published

4 days ago

07 April, 2026

Redaksia

Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, përsëriti kërcënimin e tij për të shkatërruar termocentralet dhe urat e Iranit, nëse ky i fundit nuk bën marrëveshje për t’i dhënë fund luftës dhe për të hapur Ngushticën e Hormuzit.

Trump paralajmëroi se Irani mund të “shkatërohet brenda një nate”.

Duke folur më 6 prill në një konferencë për media në Shtëpinë e Bardhë, së bashku me sekretarin e Mbrojtjes, Pete Hegseth, kryetarin e Shtabit të Përgjithshëm, Dan Caine, dhe drejtorin e CIA-s, John Ratcliffe, Trump e përshkroi momentin si një pikë vendimtare në një konflikt që po përshkallëzohet shpejt.

“I gjithë vendi mund të shkatërrohet brenda një nate dhe ajo natë mund të jetë nesër”, tha Trump, duke kujtuar afatin e 7 prillit që i ka vënë Iranit për t’i përmbushur kërkesat e SHBA-së.

“Kjo është një periudhë kritike. Ata kanë kohë deri nesër, në orën tetë”, tha Trump.

Teherani dha pak shenja të zmbrapsjes.

Më herët gjatë ditës, zyrtarët iranianë hodhën poshtë një propozim armëpushimi prej 15 pikash nga Uashingtoni, ndërsa luftimet me Izraelin i intensifikuan gjatë natës.

Trump tha se nuk mund ta diskutonte propozimin, por theksoi se Uashingtoni ka “një pjesëmarrës aktiv dhe të gatshëm në anën tjetër” të negociatave.

I pyetur nëse është i shqetësuar se bombardimi i termocentraleve dhe urave do të shihej si krim lufte, Trump tha: “Jo. Shpresoj të mos më duhet ta bëj”.

E ashtuquajtura Komandë e Përbashkët Ushtarake e Iranit – organi që koordinon operacionet midis Korpusit të Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) dhe ushtrisë së rregullt – i përshkroi komentet e presidentit amerikan si “retorikë e vrazhdë dhe arrogante”, raportoi mediumi Nour News, duke cituar një deklaratë të kësaj komande.

Konferenca e Trumpit nisi me atë që ai e përshkroi si një mision “shumë historik” shpëtimi: nxjerrjen e dy ushtarakëve amerikanë, aeroplani luftarak F-15 i të cilëve u rrëzua mbi territorin e Iranit.

Sipas Trumpit dhe udhëheqjes së tij ushtarake, operacioni përfshiu një angazhim masiv me mbi 150 avionë – përfshirë bombardues, avionë luftarakë, cisterna për furnizim me karburante dhe njësi shpëtimi – që vepruan nën zjarrin e madh të armikut.

“Nuk lëmë asnjë amerikan pas. Mund të kishim përfunduar me 100 të vdekur”, tha ai.

Një nga pilotët e rrëzuar, i plagosur rëndë, mbijetoi gati 48 orë pas vijave të armikut, duke e shmangur kapjen në terrenin e kontrolluar nga Korpusi i Gardës Revolucionare Islamike të Iranit.

Trump tregoi se si piloti “u ngjit në shkëmbinj, mjaft i gjakosur”, ndërsa trajtonte vetë plagët e tij dhe njëkohësisht transmetonte vendndodhjen.

Gjenerali Caine tregoi se operacioni i shpëtimit ishte mbuluar nga një “armadë ajrore”, ndërsa Ratcliffe shtoi se misioni bëri një “fushatë mashtruese” për të ngatërruar forcat iraniane që po e ndiqnin pilotin.

“Ishte garë kundër kohës”, tha Ratcliffe, duke vënë në dukje përdorimin si të inteligjencës njerëzore, ashtu edhe të teknologjive të përparuara të mbikëqyrjes.

Analistët ushtarakë thonë se operacioni veçohet për kompleksitetin e tij.

Duke folur për Radion Evropa e Lirë, gjenerallejtënanti në pension i Forcave Ajrore të SHBA-së, David A. Deptula, e përshkruan atë si një shpëtim të rrallë luftarak dhe shumë dinamik.

“Kjo përfshiu një operacion të rimëkëmbjes në thellësi brenda territorit armiqësor iranian, vendndodhjen e pasigurt të të mbijetuarit, ndjekjen nga armiku, terrenin malor dhe adaptimin në kohë reale me sulmet”, thotë ai.

Sipas tij, misionet e tilla kërkojnë koordinim midis inteligjencës, fuqisë ajrore dhe komunikimeve, ndërsa sinjalizojnë si aftësinë e SHBA-së, ashtu edhe rreziqet e vazhdueshme të operimit mbi Iran.

Gjatë konferencës në Shtëpinë e Bardhë, Trump zbuloi se jo të gjithë zyrtarët ushtarakë e mbështetën misionin e shpëtimit – disa shprehën shqetësime për rrezikun e dërgimit të qindra ushtarëve në territorin iranian, i cili vazhdon të jetë shumë i mbrojtur.

“Zakonisht nuk bëhet… Qindra njerëz mund të ishin vrarë”, tha Trump.

Pavarësisht këtyre kundërshtimeve, ai tha se personalisht e miratoi operacionin, duke e përshkruar rezultatin – pa viktima – si “pothuajse të pamundur”.

Ultimatumi dhe përshkallëzimi

Paralajmërimi i Trumpit fokusohet te kontrolli i Iranit mbi Ngushticën e Hormuzit – një pikë kyç për dërgesat globale të naftës.

Sipas tij, edhe ndërprerjet e kufizuara të lundrimit – si me anë të vendosjes së minave detare – mund ta paralizojnë transportin ndërkombëtar detar.

Ndërsa tha se forcat amerikane kanë neutralizuar në masë të madhe forcat detare dhe ajrore të Iranit, Trump pranoi se kërcënime ka.

“Mjafton vetëm një terrorist me një kamion dhe një minierë uji”, tha Trump, duke vënë në dukje cenueshmërinë e trafikut detar.

Pavarësisht retorikës së ashpër, Trump shtoi se negociatat janë duke vazhduar “me mirëbesim”.

“Ata do të donin të bënin marrëveshje”, tha ai, por nuk dha hollësi.

Duke iu referuar komunikimeve të përgjuara, Trump përsëriti se shumë iranianë i mbështesin sulmet e SHBA-së si “një rrugë drejt lirisë”.

“Ata po thonë, ‘Ju lutem, vazhdojini bombardimet’”, tha Trump, duke shtuar se civilët janë të gatshëm t’i përballojnë vështirësitë për të rrëzuar regjimin.

Në të njëjtën kohë, ai pranoi edhe rreziqet me të cilat përballen protestuesit iranianë, duke kujtuar goditjet e forcave të sigurisë kundër tyre.

“Unë, në fakt, u them atyre të mos dalin. Nuk është çështje trimërie – është inteligjencë”, tha Trump, duke përmendur ekzekutimet dhe shtypjen – përfshirë vrasjen e protestuesve dhe disidentëve – për të justifikuar qëndrimin e tij të ashpër kundër Teheranit.

Trump shfrytëzoi konferencën edhe për të kërcënuar një gazetar që raportoi detaje për pilotin e bllokuar, para se misioni i shpëtimit të përfundonte.

“Do t’i themi: ‘Siguria kombëtare – dorëzohuni ose shkoni në burg’”, tha Trump, duke iu referuar burimit të rrjedhjes së informacionit.

Ai argumentoi se publikimi i informacionit mund të kishte paralajmëruar forcat iraniane dhe të kishte komplikuar operacionin, por nuk e përmendi emrin e medias së përfshirë.

Këto zhvillime vijnë ndërsa konflikti vazhdon të përshkallëzohet në të gjithë rajonin.

Izraeli njoftoi se ka goditur objektiva kyç iraniane gjatë natës, përfshirë infrastrukturën energjetike, ndërsa Irani, në përgjigje, nisi sulme të reja.

Mediat shtetërore iraniane raportuan më 6 prill se të paktën 19 persona humbën jetën dhe 20 u plagosën nga sulmet ajrore amerikane dhe izraelite pranë Teheranit.

| Radio Evropa e Lirë