Botë

BOSTON GLOBE: Një president i papërshtatshëm për pandemi

Published

6 years ago

03 April, 2020

Gazeta prestigjioze amerikane BOSTON GLOBE, ka publikuar editorialin e bordit të saj redaktues, në të cilin kritikohet administrata amerikane për përgjigjen e saj ndaj pandemisë COVID-19. Me autorizim nga BOSTON GLOBE MEDIA, ne po e publikojmë në tërësi.

Bordi Redaktues

Shumë nga vuajtjet dhe vdekjet në ardhje ishin të parandalueshme. Presidenti i ka duart e gjakosura.

Copat po bien; qendra nuk mund ta përballojë” shkroi W.B. Yeats në vitin 1919. Një shekull më vonë, u bë e qartë: Epiqendra nuk mund ta përballojë. Vendimet katastrofike të Shtëpisë së Bardhë e kanë dënuar vendin më të pasur në botë me një sezonë të vuajtjeve të papërshkruara.

Shtetet e Bashkuara, një udhërrëfyes i kahmotshëm i progresit shkencor dhe inovacioneve në mjekësi, me institucione dhe spitale të veta të klasit botëror, tash janë shndërruar në nyje të një pandemie globale që ka sëmurë të paktën 745,000 njerëz dhe tashmë u ka marrë jetën më shumë se 35,000 vetave në gjithë botën.

Tani që numri i rasteve të konfirmuara në Shtetet e Bashkuara me COVID -19 mbi 140,000 – ka tejkaluar atë të shumë vendeve të tjera, amerikanëve u është shkruar që gjatë javëve në vazhdim, të shohin se si po u sëmuren anëtarët e familjeve dhe miqtë e tyre, të kenë frikë për fatin e vetvetes duke parë rritjen e numrit të viktimave.

Gjersa përhapja e koronavirusit të ri ka qenë agresive në të gjithë botën, goditjen e rëndë që do ta pësojnë Shtetet e Bashkuara, kemi mundur ta parandalojmë. Kur populli amerikan po mbërthehet për më të keqen e kësaj krize, ia vlen ta kujtojmë se shtrirja e virusit këtu nuk i atribuohet ndonjë akti të Zotit ose një okupimi nga jashtë, por një dështimi kolosal të lidershipit tonë.

Maskat e fytyrës janë bërë simbolikë e ruajtjes nga COVID-19 në tërë botën. Pritet që CDC të ju rekomandojë amerikanëve të bartin mbulesa të fytyrës gjatë daljeve jashtë

Epidemisë që pat nisur në Kinë i nevojitej një Shtëpi e Bardhë e cila do të mund të vepronte me nguti dhe me kompetencë për të mbrojtur shëndetin publik, duke qenë e informuar nga shkenca dhe e udhëhequr nga dhembshuria si dhe shërbimi për publikun. Asaj i duhej një administratë e cila do t’i shpërndante shpejt testet e besueshme në të gjithë vendin, që të izoloheshin rastet, të përcilleshin gjurmët dhe të ndalej përhapja e virusit, siç e bëri në mënyrë efektive Koreja e Jugut, por edhe që të prodhoheshin e të shpërndaheshin furnizime të vogla për shëndetësinë në tërë vendin.

Për të, nevojitej të ishte një president i Shteteve të Bashkuara që jep mesazhe të qarta, të qëndrueshme e shkencërisht të arsyetuara lidhur me gjendjen e epidemisë dhe për zgjidhjet e nevojshme, ai i cili do t’ju ofronte qytetarëve siguri në kohë të frikshme, dhe që do i udhëzonte qytetet dhe shtetet në mënyrë të vazhdueshme.

Ajo e kërkonte një lider i cili do ta vënte në rend të parë mirëqenien e vendit, para përfitimeve afatshkurtra nga bursa apo para perspektivës së tij për tu rizgjedhur, dhe i cili do të punonte me vendet e tjera për ta frenuar valën e rasteve të COVID-19 në gjithë botën.

Në të vërtetë, e kemi një president të mposhtur nga pandemia globale në dimensione epike. Një president, i cili në fund të janarit, kur u konfirmua rasti i parë me koronavirus në Shtetet e Bashkuara, e minimizonte rrezikun dhe këmbëngulte se çdo gjë ishte nën kontroll.

Një president i cili, në vend se që me këmbëngulësi t’i testonte të gjithë ata që ishin ekspozuar ndaj virusit, deklaroi se s’do ta preferonte zbritjen në breg të pasagjerëve nga një anije e infektuar, vetëm e vetëm për ta mbajtur (artificialisht) të ulët numrin e rasteve në vend.

Një president i cili në vazhdimësi, me mosbesimin e tij dhe me përbuzjen e fakteve shkencore, e ka vënë në lajthitje publikun me ato barnat e paprovuara për COVID-19, dhe i cili, javën e kaluar, bëhej me pishman nëse vendi do ta përmbyllte distancimin shoqëror në Pashkë, e më vonë, të shtunën, nëse do ta vendoste New York-un, New Jersey-in dhe Connecticut-in në karantinë.

Një president i cili është zotuar se do ta mbikëqyrë ndihmën e dedikuar për korporata, nga pakoja e fundit e përkrahjes në vlerë prej 500 miliardë dollarësh, një pjesë e së cilës do të derdhet në industrinë e udhëtimeve, ku investohet në familjen e tij.

Një president i cili ditëve të fundit, në një konferencë shtypi, e shpenzoi një pjesë të mirë të kohës duke u ankuar se sa e vështirë qenkash që një pasanik të shërbente në Shtëpinë e Bardhë, në kohën kur amerikanët kishin filluar ta humbnin punën, kujdesin shëndetësor dhe jetën e tyre.

Një president i cili e ka forcuar stigmatizimin racial duke e quajtur epideminë si një “virus kinez”, dhe i cili nuk arriti të krijojë bashkëpunim adekuat me vendet të tjera, që ato ta lokalizonin epideminë dhe që kësaj sëmundjeje t’i bëhej një studim.

Një president i cili i shmanget përgjegjësisë dhe i cili nuk e njeh, e lëre më ta pranojë autorsinë e së të vërtetës së hidhur nga dëshmia e shkencëtarit Dr. Anthony Fauci, i Institutit Kombëtar të Shëndetit: se kohëzgjatja e testimeve në vend ishte “gjë e dështuar”.

Koha është faktori kyç në përgjigje ndaj pandemisë: Mund ta shndërrojë atë në një shpërthim të lokalizuar që zgjatë ca javë, apo në një epidemi të pakontrollueshme që prekë me miliona njerëz.

Administrata e Trumpit ka bërë gabime kritike gjatë dy muajve të fundit, fillimisht duke vendosur që ta zhvillojë testin e vet diagnostik, i cili më pas dështoi, në vend se ta miratonte testin e Organizatës Botërore të Shëndetësisë – një veprim që gjunjëzoi përgjigjen amerikane ndaj koronavirusit, e që sipas vlerësimit të ekspertëve të shëndetit publik, do të kushtojë me jetën e mijëra, nëse jo qindra mijëra amerikanëve.

Guverantori i New Yorkut, Andrew Cuomo, ka deklaruar se shteti i tij do të mbetet pa respiratorë të nevojshëm brenda 6 ditësh

Në vend se, siç pritej, të bënte përpjekje për një mobilizim federal, që me shpejtësi të shpërndaheshin veshjet e nevojshme, maskat dhe respiratorët për spitalet e pajisura dobët, për mjekët dhe infermierët anembanë vendit, të cilët u lanë të pambrojtur gjatë trajtimit të pacientëve që po shtoheshin në numër, administrata ishte e zënë për t’i mundur me çmim shtetet individuale (përfshirë këtu edhe shtetin Masaçusets) gjatë përpjekjeve të tyre për të blerë materiale shëndetësore.

Ajo shkoi zvarrë derisa u thirr në Ligjin e Prodhimit të Mbrojtjes, në mënyrë që respiratorët dhe maskat në mungesë por shumë të kërkuara, të nisin së prodhuari, e që tu shpërndaheshin spitaleve në mbarë vendin, kur ato po ballafaqohen me pikun e ciklit të kësaj epidemie.

Ajo i la guvernatorët dhe kryetarët e komunave në lloç, të cilët po i përgjërohen për ndihmë.

Muaj të tërë, të cilët kjo administratë i humbi me përgënjeshtrime të rrezikut, e pastaj me gabimet vijues në hapa, krijuan eksponencialisht më shumë raste me COVID-19 se sa që ishin të nevojshme. Me fjalë të tjera, presidenti i ka duart e gjakosura.

Nuk është e tepërt që amerikanët të kërkojnë nga udhëheqësit e tyre kompetencë, dhe që të informohen për përgjigjen ndaj një krize të përmasave historike.

Përkundrazi, ata e kanë një Shtëpi të Bardhë të shëmtuar nga korrupsioni dhe paaftësia, e cila me mesazhe të përziera i turbullon bursat dhe atyre ua shkund sigurinë.

Në vend të dhembshurisë dhe qartësisë, Presidenti, në fjalimet e tij gati të përditshme drejtuar kombit, portretizon vrazhdësi, kujdes për veten dhe mungesë të orientimit.

Duke rrapëlluar me barna të paverifikuara dhe me karantina të mundshme para publikut, sikur të ishte në ndonjë reality show me egzibicione, ai më shumë të shqetëson se sa që të ofron siguri. Pandemia po na flet se tiparet më të këqija të kësaj presidence nuk janë thjesht vetëm një ushqim për komeditë e mbrëmjes në TV; ato po na kushtojnë me jetë, me mirëqenie dhe me shëndet të mendjes kolektive.

Shumë pika kyçe të vendimmarrjes në këtë krizë tashmë i kemi prapa shpine, mirëpo ende kemi të tjera në dukje. Për hir të vetes sonë, çdo amerikan duhet të shpresojë për një mrekulli të kthesës – dhe se strategjia shumë-pak, tepër-vonë e Task Forcës së Shtëpisë së Bardhë, tani e tutje do të mund të parandalojë një përhapje të mëtutjeshme të sëmundjes e të shkatërrimit ekonomik në shkallë të lartë. Por, vie nëntori, e në sytë e Presidentit duhet kërkuar llogari për jetërat e humbura dhe për vuajtjet e mëdha që mund të evitoheshin.

Artikulli është ribotuar në shqip me autorizimin e autorëve.

Ndalohet kopjimi dhe ribotimi i artikullit apo pjesëve të tij pa pëlqimin e autorit. Përktheu dhe përshtati: Visar Hoti

Botë

Evropa në valën e të nxehtit: Temperatura deri në 44°C

Published

1 week ago

22 June, 2026

Redaksia

Trembëdhjetë persona u mbytën gjatë fundjavës në Francë, duke notuar në zona të pambikëqyrura, në kushte të nxehtësisë ekstreme.

Kjo valë e të nxehtit pritet të bëhet edhe më e fortë nga sot, në shumë vende të Evropës, prandaj autoritetet kanë marrë masa të veçanta për mbrojtjen e njerëzve.

Shumë aktivitete në ambiente të hapura janë anuluar, disa shkolla janë mbyllur, ndërsa shumë punonjësve u është kërkuar të punojnë nga shtëpia.

Në Francë, 49 nga 96 rajonet janë vendosur nën alarmin e kuq për nxehtësinë.

Sipas shërbimit meteorologjik Meteo-France, temperaturat mund të arrijnë deri në 43 gradë Celsius në qytetin jugperëndimor Bordu dhe 39 gradë Celsius në Paris.

Qeveria u ka bërë thirrje qytetarëve që të mos freskohen në zona të pambikëqyrura, si liqenet dhe lumenjtë, pas mbytjeve të raportuara gjatë fundjavës – në mesin e tyre edhe një vajzë 13-vjeçare.

Rreth 845 shkolla janë mbyllur të hënën, për shkak të nxehtësisë, ndërsa 1.800 të tjera i kanë lejuar nxënësit të largohen më herët.

Në Belgjikë, temperaturat këtë javë pritet të jenë “më të nxehtat ndonjëherë”, paralajmëroi shefi i parashikimeve në institutin meteorologjik IRM, David Dehenauw.

Në Spanjë, meteorologët paralajmërojnë nxehtësi shumë të madhe si ditën ashtu edhe natën, deri të mërkurën, me temperatura deri në 44 gradë Celsius.

Ata thonë se kjo është 5 deri në 10 gradë më shumë se normalja për këtë periudhë.

Në Portugali, temperaturat janë mbi mesataren, ndërsa në disa zona ato po u afrohen rekordeve të mëparshme.

Në Britani është dhënë paralajmërim për nxehtësi ekstreme, me temperatura që mund të kalojnë 35 gradë Celsius.

Ekspertët thonë se rekordet e nxehtësisë në Britani për muajin qershor pritet të thyhen.

Në Republikën Çeke dhe në pjesë të tjera të Evropës Qendrore, temperaturat janë gjithashtu mbi mesataren për këtë periudhë.

Në shumicën e vendeve të Ballkanit, situata është e ngjashme me pjesën tjetër të Evropës: temperatura të larta dhe valë e fortë nxehtësie, me disa dallime nga vendi në vend.

Kjo valë e të nxehtit është e dyta radhazi brenda dy muajve, pas një periudhe të pazakontë të nxehtë në maj.

Shkencëtarët thonë se valët e përsëritura të të nxehtit janë një shenjë e qartë e ngrohjes globale dhe paralajmërojnë se ato do të bëhen më të shpeshta, më të gjata dhe më të forta.

| Radio Evropa e Lirë

Botë

SHBA-ja dhe Irani janë pajtuar për një plan drejt arritjes së marrëveshjes përfundimtare, thonë ndërmjetësit

Published

1 week ago

22 June, 2026

Redaksia

Ndërmjetësit nga Pakistani dhe Katari deklaruan më 22 qershor se negociatat mes SHBA-së dhe Iranit kanë përfunduar, me të dyja palët që kanë rënë dakord për një kornizë drejt arritjes së një marrëveshjeje përfundimtare paqeje brenda 60 ditëve, që përfshin garantimin e kalimit të sigurt përmes Ngushticës së Hormuzit dhe përfundimin e luftimeve në Liban.

Pak detaje konkrete u bënë publike në një deklaratë të përbashkët të Katarit dhe Pakistanit. Marrëveshja duket se pasqyron objektivat e përgjithshme të përcaktuara në një memorandum mirëkuptimi të nënshkruar javën e kaluar nga presidentët e SHBA-së dhe Iranit.

Ai memorandum la të hapura për interpretim shumë prej termave të një marrëveshjeje me 14 pika. Nuk ishte menjëherë e qartë nëse ato çështje ishin sqaruar në marrëveshjen më të fundit.

Deklarata tha se, ndërsa negociatat formale kishin përfunduar në qytezën turistike zvicerane të Byrgenstokut, diskutime të mëtejshme teknike do të zhvillohen nga delegacionet gjatë javës së ardhshme.

Ajo tha se do të krijohen “grupe pune” për të trajtuar çështjet “bërthamore, sanksionet dhe një grup për monitorim dhe zgjidhje të mosmarrëveshjeve për të siguruar zbatimin efektiv të memorandumit të mirëkuptimit, si dhe për çështje të tjera”.

Zyrtarët amerikanë nuk komentuan menjëherë.

Ministria e Jashtme e Iranit, në deklarata të raportuara nga media shtetërore iraniane, tha se bllokada amerikane e porteve ishte hequr, se “disa asete të ngrira” ishin liruar dhe se ishte nisur një “plan i madh zhvillimor për rindërtimin e Iranit”.

Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme të Iranit tha se, lidhur me kalimin e sigurt të anijeve përmes Ngushticës së Hormuzit, “u ra dakord të organizohet një mekanizëm”, pa dhënë hollësi të mëtejshme.

Më herët, ndërsa ora po afrohej mesnatës, një diplomat i lartë amerikan tha se ekipet amerikane dhe iraniane do të punonin “gjatë gjithë natës” në përpjekje për ta shndërruar memorandumin e mirëkuptimit në një zgjidhje të përhershme ushtarake dhe politike. Zyrtarët thanë se bisedimet zgjatën 18 orë.

Marrëveshja, dhe veçanërisht dakordimi për ngritjen e një fondi rindërtimi si dhe mungesa e qartësisë mbi programin bërthamor të Iranit, është pritur me zemërim nga demokratët amerikanë dhe gjithashtu nga shumë republikanë.

Përveç kësaj, shumë udhëheqës izraelitë kanë deklaruar se vendi nuk është palë në marrëveshje dhe janë zotuar të vazhdojnë sulmet ndaj objektivave të Hezbollahut në Liban.

Hezbollahu, një grup militant dhe parti politike e mbështetur nga Irani që kontrollon pjesën më të madhe të Libanit jugor, konsiderohet organizatë terroriste nga SHBA-ja, ndërsa Bashkimi Evropian ka futur në listën e zezë krahun e tij ushtarak, por jo degën e tij politike.

Raportet kanë sugjeruar gjithashtu se kundërshtimi nga disa fraksione të vijës së ashpër brenda Iranit — përfshirë Korpusin e Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) — ka ushtruar presion shtesë mbi ekipet negociuese të Teheranit.

| Radio Evropa e Lirë

Botë

Zvicra konfirmon shtyrjen e bisedimeve SHBA-Iran

Published

2 weeks ago

19 June, 2026

Redaksia

Bisedimet mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit, që ishin paraparë të zhvilloheshin më 19 qershor në resortin malor të Burgenstokut nuk do të zhvillohen siç ishin planifikuar, tha Ministria e Jashtme zvicerane përmes një njoftimi të premten.

“Bisedimet e planifikuara mes SHBA-së, Iranit, Katarit dhe Pakistanit janë shtyrë”, u tha në njoftim.

“Zvicra mbetet e gatshme të lehtësojë këto bisedime. Puna përgatitore në Burgnstok po vazhdon. Aktualisht nuk mund të ofrohen informacione të tjera”, u shtua.

Njoftimi vjen pasi një zëdhënës i Shtëpisë së Bardhë tha gjatë natës se nënpresidenti amerikan, JD Vance, ka anuluar udhëtimin e planifikuar për në Zvicër, ku parashihej që të takohej me negociatorët iranianë për të nisur bisedimet për një marrëveshje të paqes për t’i dhënë fund luftës.

Shtëpia e Bardhë përmendi sfida logjistike për shtyrjen e udhëtimit të Vance.

Duke përmendur çështje “logjistike”, Shtëpia e Bardhë tha se nënpresidenti amerikan, JD Vance, ka shtyrë udhëtimin e tij për në Zvicër për bisedime të drejtpërdrejta me Iranin, që ishin paraparë të mbaheshin më 19 qershor.

Bisedimet e 19 qershorit u parapanë të nisnin dy ditë pasi presidentët e të dyja shteteve nënshkruan një memorandum mirëkuptimi që synon përfundimin e luftës në Lindjen e Mesme.

“Logjistika e këtyre negociatave nuk ka qenë kurrë e thjeshtë apo e parashikueshme”, citohet të ketë thënë një zëdhënës i Shtëpisë së Bardhë, raportoi AFP-ja në orët e vona të 18 qershorit.

“Deri tani, nënpresidenti nuk do të niset sonte. Presim me padurim që të fillojmë bisedimet teknike sa më shpejt të jetë e mundur”.

Më herët, agjencia iraniane e lajmeve, Tasnim raportoi se “asgjë nuk është konfirmuar” lidhur me udhëtimin e delegacionit të Teheranit në Zvicër.

Mediat iraniane cituan raportime të pakonfirmuara sipas të cilave Teherani ka shtyrë dërgimin e ekipit negociator për shkak të sulmeve të vazhdueshme izraelite në Liban.

Presidenti amerikan, Donald Trump, dhe homologu i tij iranian, Masud Pezeshkian, nënshkruan më 17 qershor një marrëveshje kornizë që synon t’i japë fund luftës gati katërmujore.

Sipas marrëveshjes fillestare, Teherani dhe Uashingtoni kanë 60 ditë kohë për të arritur një marrëveshje përfundimtare, e cila përfshin kufizime ndaj programit bërthamor të Iranit dhe heqjen e sanksioneve amerikane ndaj Republikës Islamike. Marrëveshja përfshin po ashtu kërkesën e Iranit që Izraeli të ndalë sulmet në Liban.

Në një konferencë për media më 18 qershor, nënpresidenti Vance u tha gazetarëve se afati 60-ditor për arritjen e një marrëveshjeje përfundimtare midis SHBA-së dhe Iranit kishte filluar tashmë.

“Mund të them se periudha 60-ditore zyrtarisht nis sot”, tha Vance.

Fillimisht ishte propozuar që ceremonia e nënshkrimit të memorandumit të mirëkuptimt të mbahej më 19 qershor në Gjenevë, ku pritej që nënpresidenti amerikan, JD Vance, të merrte pjesë në emër të SHBA-së, së bashku me diplomatë të lartë nga të dy vendet.

Megjithatë, Trump dhe Pezeshkian nënshkruan papritur memorandumin e mirëkuptimit në mënyrë digjitale më 17 qershor.

Më pas, vëmendja u përqendrua te bisedimet teknike që pritet të zhvillohen në Gjenevë, ku negociatorët do të përpiqen ta shndërrojnë memorandumin e mirëkuptimit në një plan të detajuar zbatimi.

“Takimi këtë fundjavë në Zvicër do të jetë mjaft kritik”, tha një zyrtar i lartë amerikan, duke shtuar se çdo dështim i njërës palë për të përmbushur pritjet duhet të bëhet i dukshëm “brenda ditësh ose javësh, e jo muajsh”.

Lufta nisi pasi SHBA-ja dhe Izraeli filluan fushatën ajrore ndaj Iranit më 28 shkurt. Më pas, palët arritën një armëpushim të brishtë në prill. Presidenti amerikan ka thënë se Irani nuk do të ketë një armë bërthamore, teksa së voni ka paralajmëruar se nëse Republika Islamike nuk “sillet mirë” ai mund të rinisë sulmet.

| Radio Evropa e Lirë